Người Giàu Có Nhất Thành Babylon

Bansir là người đóng xe ngựa ở thành Babylon, đang cảm thấy vô cùng chán nản. Ngồi trên bức tường thấp bao quanh ngôi nhà của mình, Bansir buồn bã nhìn chằm chằm ngôi nhà đơn sơ và xưởng làm việc trống rỗng chỉ còn duy nhất một chiếc xe ngựa đang đóng dở.

Vợ anh thường xuyên xuất hiện ở cánh cửa. Ánh mắt lén nhìn về phía anh như thầm nhắc bao bột mì trong nhà sắp hết rồi, anh phải đóng xong chiếc xe, rồi gò lại, chạm khắc, đánh bóng, quét sơn và phủ da lên những vành bánh xe để giao cho khách, kiếm thêm thu nhập từ vị khách giàu có đó.

Nhưng Bansir với thân hình rắn chắc và vạm vỡ vẫn ngồi bất động trên bức tường. Tâm trí chậm chạp của anh đang kiên nhẫn đấu tranh với một vấn đề mà anh không thể tìm được câu trả lời. Mặt trời nóng bỏng của miền nhiệt đới tại thung lũng Euphrates đã đánh gục anh không thương tiếc. Những giọt mồ hôi trên trán chảy xuống khoảng ngực rậm lông của anh.

Phía xa ngoài kia là bức tường cao chót vót bao quanh lâu đài của nhà vua. Cạnh đó, giữa bầu trời xanh là ngọn tháp của Đền Chuông đồ sộ. Ẩn sau vẻ tráng lệ này là những ngôi nhà sơ sài, nhếch nhác của người dân. Cuộc sống ở Babylon vốn là như thế – sự nguy nga và tồi tàn; sự giàu sang, xa hoa và nghèo khổ, khốn cùng luôn tồn tại song song, đan xen nhau trong bức tường thành này.

Quay đầu lại nhìn đường phố, anh thấy những chiếc xe ngựa của người giàu đang đi đi lại lại, chen lấn với những người buôn bán chân mang dép và với cả những người ăn xin chân trần. Ngay cả những người giàu cũng buộc phải rẽ vào máng xối để nhường đường cho hàng dài nô lệ đang đi lấy nước của nhà vua. Mỗi người mang một bao da dê đầy nước nặng trĩu tưới cho khu vườn của quốc vương.

Mải mê suy nghĩ, Bansir hầu như không để ý sự huyên náo của thành phố bận rộn này. Một bản nhạc trữ tình quen thuộc bỗng vang lên khiến anh như chợt tỉnh. Anh quay lại và thấy gương mặt tươi cười của nhạc sĩ Kob Kobbi, người bạn thân nhất của anh. Kobbi mở đầu bằng một câu chào thật trang trọng:

- Cầu cho thần linh luôn hết lòng phù hộ anh, anh bạn thân của tôi. Có vẻ như thần linh đã rất hào phóng với bạn, bạn không cần phải làm việc ư? Tôi vui mừng thay cho bạn vì sự may mắn này. Cầu cho túi tiền của anh luôn đầy ắp và anh bận rộn nhiều hơn nữa trong xưởng của mình. Như thế, anh sẽ không tiếc gì nếu cho tôi mượn hai đồng bạc ít ỏi chứ? Tôi hứa, sau bữa tiệc tối nay của những người giàu có, tôi sẽ trả lại cho anh ngay lập tức. Anh hoàn toàn có thể tin tưởng lời hứa của tôi.

Bansir trả lời một cách uể oải:

- Tôi không có hai đồng bạc để cho anh mượn đâu, mặc dù anh là bạn thân nhất của tôi. Nếu tôi có hai đồng bạc, thì đó chính là tất cả tài sản của tôi, của cả gia đình tôi. Và chắc chắn không ai có thể cho mượn tất cả tài sản của họ, kể cả người bạn thân nhất của mình.

Kobbi ngạc nhiên thốt lên:

- Cái gì? Anh không có một đồng một cắc nào trong túi ư! Vì thế anh ngồi như một bức tượng như vậy sao? Sao anh không đóng cho xong chiếc xe ngựa kia đi? Không có tiền thì làm sao anh nuôi sống được cả gia đình? Không thể thế này được, bạn tôi ơi. Sức khỏe dồi dào của anh để đâu rồi? Điều gì đã làm anh chán nản như vậy? Thần linh đã đưa ra những khó khăn gì cho anh?

Bansir thừa nhận:

- Chắc là vậy rồi. Chuyện bắt đầu từ một giấc mơ lạ lùng. Tôi là người giàu có, thắt lưng đeo một túi to nặng trĩu những đồng tiền vàng. Tôi thoải mái cho ăn mày tiền, sắm trang sức đắt giá cho vợ và mua những thứ tôi muốn. Tôi thấy an tâm cho tương lai của mình và gia đình. Trong lòng tôi tràn đầy cảm giác mãn nguyện. Tôi không phải làm lụng vất vả nữa. Mà anh cũng không thể hình dung được vợ tôi trong giấc mơ đó đâu. Cô ấy không còn nhăn nhó suốt ngày nữa, mà lúc nào cũng tươi cười rạng rỡ, tràn đầy hạnh phúc và ngoan hiền như khi chúng tôi mới cưới.

Kobbi nhận xét:

- Đúng là một giấc mơ tuyệt vời. Nhưng tại sao những cảm giác thích thú đó lại khiến anh trở thành một bức tượng buồn rầu và ngồi thẫn thờ như vậy?

- Còn tại sao nữa! Tôi tỉnh dậy và nhớ ra ví tiền của mình đang trống rỗng, tôi cảm thấy thật bất mãn. Bạn thân ơi, hoàn cảnh của chúng ta giống nhau, anh có thể cùng tôi chia sẻ về vấn đề này không? Khi còn nhỏ, chúng ta đã từng cùng nhau tới gặp linh mục để học hỏi sự khôn ngoan. Khi còn trẻ, chúng ta chia sẻ thú vui cùng nhau. Khi trưởng thành, chúng ta vẫn luôn là bạn thân. Chúng ta hài lòng với những gì mình có. Chúng ta đã làm việc chăm chỉ và kiếm tiền một cách tự do. Chúng ta đã kiếm được nhiều tiền trong những năm qua, nhưng để biết niềm vui đến từ sự giàu có, chúng ta phải mơ về nó. Chà! Chúng ta còn hơn cả những con cừu câm? Khách thập phương vẫn thường nói chúng ta đang sống trong một vương quốc giàu có nhất trên thế gian, nhưng cả hai chúng ta đều không nằm trong số những người giàu có đó. Đã làm lụng vất vả và cực nhọc hơn nửa cuộc đời, nhưng chính anh – người bạn thân nhất của tôi – vẫn chỉ có cái túi rỗng và đã phải lên tiếng mượn tôi hai đồng bạc ít ỏi. Còn tôi, tôi đã trả lời như thế nào nhỉ? Tôi thú nhận rằng cái túi của tôi cũng rỗng tuếch chẳng khác gì anh! Nguyên nhân của hoàn cảnh đáng thương này là gì nhỉ? Tại sao chúng ta không biết cách làm ra nhiều vàng bạc, hoặc ít nhất là đủ để chúng ta ăn mặc? Còn cuộc sống của con cái chúng ta nữa chứ? Chẳng lẽ chúng cũng nghèo khổ giống cha chúng sao? Chúng phải cam chịu cuộc sống nghèo khổ trong khi sống ngay giữa những kho vàng của thành Babylon ư? Chẳng lẽ chúng ta nỡ lòng để con cháu mình sống với những bữa ăn chỉ có sữa dê và cháo hay sao?

Kobbi ngạc nhiên hỏi lại:

- Không bao giờ! Với tình bạn gắn bó bao năm nay, tôi thấy anh có bao giờ nói với tôi về những điều này đâu, Bansir?

- Bao năm qua, tôi không hề suy nghĩ tới vấn đề này. Từ sáng đến tối, tôi chỉ biết cặm cụi đóng những chiếc xe ngựa sang trọng cho những người giàu có và mong ngóng một ngày nào đó thần linh sẽ ban cho tôi sự giàu có tương xứng với công sức tôi bỏ ra. Nhưng chưa bao giờ tôi được thần linh cho thỏa nguyện cả. Cuối cùng, tôi nhận ra sẽ không bao giờ có chuyện đó. Vì vậy, tôi cảm thấy rất buồn. Tôi muốn trở thành một người giàu có. Tôi muốn có đất đai, gia súc, quần áo và đầy tiền. Tôi đã cố gắng để có được những điều này bằng tất cả sức lực của đôi bàn tay và trí tuệ của đầu óc. Tôi ước những người lao động như mình được đền đáp một cách xứng đáng. Bây giờ chúng ta nên làm gì đây? Tôi hỏi anh: Tại sao chúng ta không được chia sẻ sự may mắn và giàu có với những người đang sở hữu nhiều vàng bạc?

- Tôi ước gì mình có thể trả lời được câu hỏi của anh. Tôi thì có hơn gì anh đâu. Số tiền tôi kiếm được nhờ cây đàn lia này cũng nhanh chóng tiêu tan hết. Tôi thường xuyên phải cân đo đong đếm các khoản chi tiêu để gia đình không bị đói. Không biết đến lúc nào tôi mới có được một cây đàn lia lớn hơn để gảy nên những khúc nhạc mà tôi hằng mong ước. Với cây đàn lia mới, tiếng nhạc của tôi sẽ hay hơn nhiều, hay hơn cả lần tôi gảy đàn cho nhà vua nghe.

- Chẳng mấy chốc anh sẽ có được thôi. Ở thành Babylon này, chẳng ai đủ tài làm cho những giai điệu trở nên ngọt ngào hơn anh, không chỉ nhà vua mà thần linh cũng sẽ rất vui mừng.

- Sao anh có thể chắc chắn như thế, hai chúng ta đều đang nghèo khổ chẳng khác gì những nô lệ của nhà vua?

- Hãy nghe tiếng chuông đi. Họ đang đến đấy.

Bansir chỉ vào dòng người mang nước, mình trần, mồ hôi nhễ nhại, đang lê từng bước nặng nhọc từ dòng sông phía xa kia lên con đường đông đúc, chật chội. Năm người một hàng, mỗi người vác một bao da dê nặng trĩu.

Kobbi chỉ vào người không mang vác gì cả, tay cầm chuông đi trước đoàn người:

- Người dẫn đầu đoàn có vóc dáng đẹp đấy chứ? Một người đàn ông nổi bật ở vùng đất này, rất dễ nhìn thấy.

Bansir đồng ý:

- Trong đoàn, hầu như ai cũng đẹp đẽ và mạnh khỏe như chúng ta cả. Có những người tóc vàng đến từ phương Bắc, những người da đen hay cười đến từ phương Nam và những người da nâu. Tất cả họ đều lặp đi lặp lại công việc vác nước tưới cho khu vườn của nhà vua từ ngày này sang ngày khác, từ năm này qua năm khác. Họ dường như chẳng có niềm hi vọng gì trong cuộc sống này. Họ chỉ được ngủ trên những ổ rơm và ăn những hạt cơm cứng như đá. Thương thay cho những con người khốn khổ đấy, Kobbi ạ!

Kobbi đồng tình:

- Tôi cũng thấy vậy. Tình cảnh của chúng ta vẫn còn tốt hơn họ nhiều. Chúng ta là những người tự do mà.

- Đó là sự thật, Kobbi à! Cho dù chưa vừa ý với cuộc sống hiện tại của mình, nhưng chúng ta không hề muốn năm này qua năm khác phải sống kiếp nô lệ. Hãy làm việc, làm việc và làm việc! Hãy bắt đầu làm việc ngay từ bây giờ.

Kobbi thắc mắc:

- Nhưng chúng ta không biết người khác làm ra vàng như thế nào để mà bắt chước.

- Chắc là có bí quyết nào đó, chúng ta nên học hỏi từ những người có kinh nghiệm.

Kobbi gợi ý:

- Ngay từ ngày hôm nay luôn chứ? Tôi vừa thấy ông bạn Arkad của chúng ta đi trên chiếc xe ngựa sang trọng. Ông ấy không quên người bạn nghèo khó là tôi như nhiều người cùng tầng lớp với ông ấy đã làm. Thay vào đó, ông ấy đã vẫy tay để tất cả những người khác có thể thấy lời chào và nụ cười tình bạn ông ấy dành cho nhạc sĩ Kobbi.

Bansir nhanh nhẩu:

- Ông ta được xem là người giàu có nhất ở Babylon đấy!

- Giàu tới mức nhà vua cũng phải nhờ ông ta hỗ trợ về ngân khố đấy.

Bansir ngắt lời:

- Giàu như thế ư! Nếu gặp ông ấy vào đêm tối, tôi sợ không kìm lòng được mà sờ vào túi tiền nặng trĩu của ông ta.

Kobbi trách móc:

- Vớ vẩn! Sự giàu có không chỉ ở túi tiền người đó mang theo. Một cái túi đầy những đồng tiền vàng vẫn có thể nhanh chóng trở nên lép xẹp nếu không có những đồng tiền khác nạp vào. Arkad có nguồn thu nhập dồi dào nên cái túi của ông ta luôn căng phồng, cho dù ông ấy tha hồ tiêu xài.

Bansir tâm đắc:

- Thu nhập chính là điểm mấu chốt. Tôi ước thu nhập sẽ tiếp tục chảy vào ví của mình cho dù tôi ngồi trên tường hay đi du lịch đến những vùng đất xa xôi. Một người giàu có như Arkad chắc chắn có bí quyết tạo ra nguồn thu nhập dồi dào cho chính mình. Có lẽ ông ta sẽ sẵn lòng nói ra kinh nghiệm của mình để cái đầu chậm chạp của tôi sáng ra.

- Tôi nghĩ rằng ông ấy đã truyền kinh nghiệm cho con trai mình, Nomasir. Người ta đồn rằng Nomasir đã tự mình tới Nineveh để lập nghiệp và trở nên giàu có mà không cần sự trợ giúp từ cha anh ta, một trong những người giàu nhất thành Babylon này.

- Kobbi, anh làm tôi nảy ra một ý nghĩ. - Ánh sáng như lóe lên trong đôi mắt của Bansir. - Không có gì tốt hơn khi có thể hỏi lời khuyên từ một người bạn. Theo tôi biết thì Arkad luôn sẵn lòng đưa ra những lời khuyên. Đừng bận tâm mặc dù ví của chúng ta trống rỗng như tổ chim ưng của một năm trước. Hãy để chúng ta thoát khỏi kiếp sống nghèo khó và mệt mỏi vì không có tiền trong khi lại sống ở một nơi giàu có như thế này. Chúng ta hãy tới gặp Arkad và nhờ chỉ dẫn về cách thức làm giàu.

- Bạn nói thật là chí lý, Bansir ạ. Ông ấy sẽ mang đến cho tâm trí tôi sự hiểu biết mới. Tôi nhận ra lý do tại sao chúng ta chưa tìm thấy bất kỳ thước đo nào cho sự giàu có. Chúng ta chưa bao giờ tìm kiếm nó. Bạn miệt mài làm việc để tạo ra những cỗ xe ngựa vững chắc nhất ở Babylon. Với những cố gắng hết sức của mình như vậy, bạn đã là người thành công. Với tôi, tôi cố gắng để trở thành một người chơi đàn lia khéo léo. Như vậy, tôi đã thành công.

- Đối với những điều chúng ta đã nỗ lực hết mình, chúng ta đã thành công. Thần linh cũng cảm thấy hài lòng khi chúng ta tiếp tục như vậy. Cuối cùng thì giờ đây, chúng ta cũng thấy một tia sáng, như ánh sáng mặt trời mọc lúc rạng đông. Nó cho chúng ta biết rằng chúng ta có thể sung túc hơn. Với sự hiểu biết mới, chúng ta sẽ tìm ra những cách tốt hơn để thực hiện mong muốn của mình.

Bansir thúc giục:

- Hãy đến gặp Arkad ngay ngày hôm nay. Tôi nghĩ mình nên rủ cả những bạn bè thân thiết thời thơ ấu của chúng ta cùng đi. Hoàn cảnh của họ cũng giống chúng ta. Tất cả chúng ta sẽ có thể cùng chia sẻ và học hỏi sự khôn ngoan của Arkad.

- Anh luôn tốt với bạn của mình như vậy, Bansir à. Đó chính là lý do anh có rất nhiều bạn bè xung quanh. Tôi hoàn toàn đồng ý với anh, chúng ta sẽ rủ họ cùng đi ngay ngày hôm nay luôn.