Dám Nghĩ Lớn

NHỮNG NGƯỜI BẠN TỐT LÀ KHI KHÓ KHĂN, HỌ SẼ ĐẾN BÊN VÀ AN ỦI BẠN “Chẳng qua chỉ là cậu tưởng tượng ra thôi. Đừng lo lắng thái quá. Không có gì phải sợ hãi cả.”

Nhưng chúng ta đều hiểu là những lời an ủi như thế hầu hết không hiệu quả. Những lời an ủi xoa dịu chỉ có thể làm ta bớt lo sợ vài phút hoặc nhiều nhất là vài giờ. Nhưng “chỉ-là-cậu-tưởng-tượng-thôi” không thể thực sự xây dựng sự tự tin và xóa bỏ những nỗi sợ hãi cho bạn được.

Đúng, nỗi sợ hãi là có thật. Chúng ta cần phải nhận ra sự tồn tại của nó trước khi tìm cách chế ngự.

Đa phần những nỗi sợ hãi của chúng ta đều bắt nguồn từ những vấn đề tâm lý. Lo lắng, căng thẳng, xấu hổ, giận dữ đều bắt nguồn từ những tưởng tượng tiêu cực và không được kiểm soát. Nhưng nếu chỉ đơn giản biết được lý do của những nỗi sợ hãi thôi thì không thể xóa bỏ chúng hoàn toàn. Cũng giống như khi bác sĩ chẩn đoán bạn có một vết nhiễm trùng trên cơ thể, ông ấy không thể dừng lại ở đó mà phải tiếp tục điều trị đến khi vết thương lành hẳn.

Lời an ủi “chỉ-là-cậu-tưởng-tượng-thôi” phủ nhận sự tồn tại của nỗi sợ. Nhưng nỗi sợ là có thật và nó là kẻ thù số 1 của thành công. Nỗi sợ ngăn chúng ta tận dụng những cơ hội, nỗi sợ rút cạn sinh lực của chúng ta, mang đến bệnh tật, lo lắng và vô hình chung làm giảm đi tuổi thọ. Nỗi sợ còn khiến chúng ta không dám nêu ra ý kiến của bản thân mình.

Nỗi sợ - kéo theo là tâm lý không chắc chắn và sự thiếu tự tin – là lý do của những cuộc suy thoái kinh tế. Nỗi sợ còn là lý do giải thích tại sao hàng triệu người không thể thành công và không thể tận hưởng cuộc sống sung túc.

Thực sự nỗi sợ có một quyền năng rất to lớn. Dù thế này hay thế khác, nỗi sợ vẫn hiện hữu và ngăn trở chúng ta chạm đến điều mình muốn. Nỗi sợ, dù nặng hay nhẹ, ở dạng này hay dạng khác, đều là một loại tổn thương về tinh thần. Để chữa trị một căn bệnh tinh thần, cũng giống như chữa trị các căn bệnh thể chất, đều cần có một phác đồ điều trị thật cụ thể và được kiểm chứng kĩ càng.

Tuy nhiên, để chuẩn bị cho việc chữa trị, điều đầu tiên bạn phải nhận thức được đó là: tự tin có được nhờ luyện tập và phát triển từng ngày. Không ai sinh ra đã tự tin cả. Những người luôn tỏa ra sự tự tin, chiến thắng được nỗi lo lắng và trông luôn thư thái ở mọi nơi mọi lúc mà bạn biết, thực chất họ đã phải luyện tập rất nhiều để có được chúng. Và bạn cũng có thể làm được như họ. Những điều tôi chia sẻ trong chương này sẽ chỉ cho bạn phải làm như thế nào.

Trong Thế chiến II, Lực lượng Hải quân Mỹ buộc các tân binh phải biết bơi giỏi hoặc nếu chưa, phải học cho bằng giỏi vì các vị tướng biết rằng chỉ có bơi giỏi mới có thể cứu sống họ ngoài biển khơi mà thôi.

Những tân binh chưa biết bơi được xếp vào học tại các lớp bơi lội. Tôi đã từng được quan sát các lớp học bơi này. Nếu chỉ đơn thuần quan sát và không suy nghĩ gì, sẽ thật thú vị khi nhìn những chàng trai trẻ khỏe mạnh mà lại sợ hãi vì mấy mét nước. Một trong những bài tập mà tôi còn nhớ là các thủy thủ phải nhảy từ một tấm ván cách mặt nước 2m xuống một hồ bơi sâu 2,5m trước mặt rất nhiều chuyên gia bơi lội đứng xung quanh.

Nghĩ sâu xa hơn thì đây quả thật là một cảnh tượng đáng buồn. Nỗi sợ hãi của những chàng trai trẻ đó là có thật. Nhưng họ không hề biết rằng chỉ cần họ nhảy ra khỏi tấm ván thôi thì nỗi sợ hãi sẽ bị đánh bại. Đã hơn một lần tôi thấy các chàng trai trẻ “vô tình” bị đẩy ra khỏi tấm ván và thế là nỗi sợ hãi của họ đã bị chế ngự hoàn toàn! Những lần “vô tình” mà hàng ngàn người lính Hải quân đã trải qua đó, đã chứng minh một điều thế này: Hành động có thể xóa tan sợ hãi. Ngược lại, sự thiếu quyết đoán và trì hoãn sẽ chỉ làm cho nỗi sợ ngày một tăng lên mà thôi.

Hãy lấy cuốn sổ tay thành công của bạn ra và ghi lại ngay điều này nhé: Chỉ có hành động mới chế ngự được nỗi sợ hãi.

Và quả thật là như thế. Nhiều tháng trước, một người đàn ông tầm 40 tuổi, đang là quản lý bán hàng của một công ty bán lẻ lớn đã đến gặp tôi với tâm trạng vô cùng lo lắng.

“Tôi sợ là tôi sẽ mất việc. Tôi có cảm giác ngày đó đang đến rất gần rồi.”

“Tại sao vậy?” Tôi hỏi

“Mọi việc đều chẳng ra sao cả. So với năm ngoái, doanh số bán hàng của đơn vị tôi đã giảm xuống tận 7%. Điều tệ nhất là doanh số của toàn công ty vẫn tăng đều đặn 6%. Gần đây, tôi đã đưa ra rất nhiều quyết định thiếu sáng suốt. Tôi đã nhiều lần bị giám đốc kinh doanh gọi lên khiển trách vì không theo kịp tiến độ của toàn công ty.”

“Tôi chưa bao giờ cảm thấy bất an như thế này. Tôi đang mất dần khả năng kiểm soát và sự nhạy bén của bản thân. Mọi người đều nhận ra điều đó, từ những nhân viên bán hàng dưới quyền đến người trợ lý bán hàng của tôi. Những quản lý bán hàng ở các đơn vị khác cũng đều cảm thấy được tôi đang trượt dài trong thất bại. Trong buổi họp toàn bộ các quản lý bán hàng của công ty, một trong các quản lý thậm chí còn đề nghị chuyển một số nhân viên của tôi sang chi nhánh của anh ta vì anh ta cho rằng “Làm thế sẽ thu lợi nhuận lớn hơn cho công ty”. Tôi cảm thấy mình giống như một kẻ đang chết đuối và xung quanh là những kẻ cơ hội đang đứng chờ xem tôi chìm dần.”

Người quản lý cứ liên tục nói và giải thích về tình trạng khó khăn của ông ta. Cuối cùng, tôi phải ngắt lời ông ta “Vậy ông đã làm gì để giải quyết tình hình rồi?”

Ông ấy trả lời “Thật sự tôi không thể làm gì nhiều ngoài việc hi vọng cả”

Tôi đã hỏi lại ông ta rằng “Thành thật mà nói, ông có thấy hi vọng là đủ không?” Ngừng lại một lúc, nhưng không cho ông ấy cơ hội trả lời, tôi tiếp tục hỏi “Tại sao ông không hành động để biến hi vọng thành sự thật?”

Ông ta suy ngẫm một lát rồi nói “Ông hãy cứ tiếp tục nói tiếp đi ạ.”

“Trong trường hợp này, tôi nghĩ ông có hai việc nên làm. Đầu tiên, ngay chiều nay, ông hãy nghĩ cách tăng doanh số bán hàng của đơn vị mình lên. Chúng ta buộc phải đối mặt với vấn đề. Chắc hẳn phải có lý do cho việc sụt giảm doanh thu chứ. Hãy tìm bằng được ra lý do đó! Có lẽ ông cần mở một đợt khuyến mãi lớn để tiêu thụ hết số hàng tồn kho và nhập về một lô hàng mới có giá trị cao hơn. Hoặc ông có thể thay đổi cách bài trí quầy hàng hay khích lệ tinh thần của nhân viên. Tôi không thể khẳng định chắc chắn phương pháp nào sẽ giúp cải thiện tình hình doanh số của đơn vị ông nhưng tôi chắc chắn sẽ phải có một phương pháp nào đó phù hợp. Và tôi nghĩ ông nên có một buổi nói chuyện riêng với giám đốc kinh doanh của ông. Ông ấy có thể sắp sửa sa thải ông, nhưng nếu ông trình bày vấn đề của mình và xin ông ấy lời khuyên, ông ấy chắc chắn sẽ cho ông thêm thời gian để giải quyết. Ông ấy thừa hiểu rằng công ty sẽ phải mất một khoản không nhỏ nếu muốn tìm người thay thế ông. Hãy khiến các vị lãnh đạo cấp cao cảm thấy rằng vẫn có cơ hội để ông tìm ra hướng giải quyết.

“Sau đó, hãy đốc thúc các trợ lý của mình thực hiện ngay kế hoạch. Hãy dừng hành động như một kẻ thất bại đi. Hãy để các nhân viên của ông thấy rằng ông vẫn còn có thể lãnh đạo họ hoàn thành công việc.”

Tôi thấy từ ánh mắt của ông ấy, dũng khí đã trở lại. Và rồi, ông ấy hỏi tôi “Ông nói có hai việc tôi nên làm. Vậy việc thứ hai là gì thế?”

“Việc thứ hai có thể coi như một phương án dự phòng. Hãy đánh tiếng với hai hoặc ba đối tác làm ăn thân thiết của ông rằng ông đang có ý định chuyển sang làm việc cho một cửa hàng khác, nhưng dĩ nhiên là phải có mức lương khá hơn công việc hiện tại. Có thể sau khi thực hiện quyết liệt các biện pháp để làm tăng doanh thu bán hàng thì việc này sẽ không cần thiết nữa. Nhưng để dự phòng, tốt nhất vẫn nên có một hoặc hai phương án thay thế. Ông phải luôn nhớ rằng: một người đang đi làm muốn tìm một công việc khác sẽ dễ hơn gấp 10 lần một người đang thất nghiệp muốn tìm việc.”

Hai ngày trước, vị quản lý đã-từng-gặp-rắc-rối gọi điện thoại cho tôi.

Ông ấy hào hứng kể “Sau khi nói chuyện với ông, tôi bắt tay ngay vào làm việc. Tôi đã thực hiện một loạt các thay đổi, trong đó thay đổi quan trọng nhất có liên quan đến các nhân viên bán hàng của tôi. Trước đây, tôi chỉ tổ chức họp một lần một tuần, nhưng bây giờ tôi làm việc đó mỗi sáng. Các nhân viên của tôi bây giờ đều rất nhiệt huyết, cống hiến hết mức cho công việc. Tôi nghĩ họ đã thấy được hi vọng từ tôi, đã thấy tôi đang cố gắng hết mình cho công việc. Kể từ đó, họ cũng bắt đầu cố gắng như tôi vậy. Trước đây, họ chỉ là đang đợi tôi bắt đầu lại mà thôi.”

“Mọi thứ đều đang rất ổn. Tuần trước, doanh thu bán hàng của cửa hàng tôi đã vượt xa doanh thu của năm ngoái và tốt hơn cả doanh thu trung bình của cửa hàng.”

“Nhân tiện, tôi cũng muốn kể cho ông nghe vài tin tốt. Đã có hai công ty đề nghị tôi về làm việc cho họ. Tất nhiên là tôi rất vui về điều đó nhưng tôi đã từ chối cả hai công ty rồi vì tôi thấy ở đây đang rất ổn.”

Khi chúng ta đối mặt với khó khăn, chúng ta sẽ mãi chết chìm trong đống bùn lầy thất bại nếu chúng ta không hành động. Hi vọng là khởi đầu nhưng chúng ta vẫn cần hành động để đạt đến thành công.

Hãy đặt nguyên tắc hành động lên hàng đầu khi làm việc. Khi bạn gặp khó khăn, dù lớn hay nhỏ, hãy giữ bản thân thật bình tĩnh đầu tiên đã. Sau đó, hãy tìm câu trả lời cho câu hỏi sau: Tôi phải làm gì để vượt qua khó khăn đó?

Hãy cô lập nỗi sợ hãi của bản thân, sau đó tìm ra cách thích hợp nhất để xóa bỏ nó.

Dưới đây là một số ví dụ về những nỗi sợ và cách xóa bỏ chúng:

NỖI SỢ HÃI	CÁCH XÓA BỎ
1. Xấu hổ vì vẻ bề ngoài của bản thân	Hãy làm mình đẹp lên bằng cách đi đến tiệm cắt tóc hoặc thẩm mỹ viện ngay hôm nay. Đánh bóng đôi giày của mình, là quần áo thật thẳng nếp. Nhưng quan trọng nhất là hãy luyện tập cư xử thật duyên dáng và lịch sự. Điều đó còn đem lại hiệu quả tốt hơn nhiều so với việc chưng diện quần áo mới.
2. Sợ mất đi khách hàng quan trọng	Làm việc gấp đôi bình thường để mang đến dịch vụ tốt nhất cho khách hàng. Luôn cố gắng làm đúng mọi yêu cầu, tránh mất niềm tin nơi khách hàng của mình.
3. Sợ thi trượt	Hãy ngừng việc lo lắng và dành thời gian cho việc học tập.
4. Sợ mọi thứ vượt ra khỏi tầm kiểm soát của bạn	Hãy hướng sự chú ý của mình vào những việc khác: nhổ cỏ ngoài vườn, chơi với con, hoặc đi xem phim.
5. Sợ gặp phải những tai nạn ngoài tầm kiểm soát như thiên tai hoặc máy bay gặp sự cố	Hãy chuyển hướng chú ý của bản thân sang giúp đỡ những người khác, xoa dịu nỗi sợ của họ và tĩnh tâm cầu nguyện cho mọi việc tốt đẹp hơn.
6. Lo sợ về những điều người khác nghĩ và nói về bạn	Hãy luôn suy nghĩ thật kĩ trước khi thực hiện một kế hoạch và chắc chắn là nó hợp lý rồi hãy làm. Sau đó, hãy thực hiện nó, không do dự gì cả. Không ai từng làm điều gì có giá trị mà không bị bàn ra tán vào đâu.
7. Lo sợ khi bỏ vốn đầu tư hoặc mua nhà	Trước hết, phải phân tích thật cẩn thận các yếu tố. Sau đó, hãy thật quyết đoán, đưa ra quyết định và luôn kiên trì với quyết định của mình. Hãy tin tưởng vào khả năng đánh giá của bản thân.
8. Sợ con người nói chung	Hãy đánh giá mọi người một cách đúng đắn. Luôn nhớ rằng: những người xung quanh ta cũng chỉ là con người như ta mà thôi.

Hãy áp dụng hai bước sau đây để xóa bỏ nỗi sợ hãi và lấy lại sự tự tin của bản thân nhé:

1. Cô lập nỗi sợ hãi lại, trói chặt nó và xác định chắc chắn nỗi sợ hãi của bản thân là gì.
2. Sau đó, hãy hành động ngay lập tức, đừng do dự. Tìm ra cách thức phù hợp để chế ngự nỗi sợ.

Hãy luôn nhớ rằng, do dự sẽ càng làm cho nỗi sợ lớn hơn và khó chữa lành hơn. Hãy hành động một cách đúng đắn và quan trọng nhất là phải quyết đoán, kiên định với kế hoạch của mình.

Thiếu tự tin trầm trọng có thể khiến trí nhớ của bạn rối loạn và phức tạp hơn.

Thử tưởng tượng bộ não của bạn giống như một ngân hàng. Hàng ngày, bạn sẽ sản xuất và ký gửi suy nghĩ vào “ngân hàng tâm trí”. Những suy nghĩ kí gửi đó sẽ được tích lũy dần và trở thành trí nhớ của bạn. Khi có việc gì đó cần nghĩ ngợi hoặc khi đối mặt với khó khăn, chúng ta sẽ tìm đến “ngân hàng tâm trí” và hỏi “Tôi đã có kinh nghiệm gì về vấn đề này chưa nhỉ?”

“Ngân hàng tâm trí” của bạn sẽ tự động trả lời và cung cấp cho bạn những thông tin liên quan đến trường hợp này mà bạn đã kí gửi vào ngân hàng trước đó. Trí nhớ, đóng vai trò như một nhà cung cấp chất liệu, giúp bạn sản sinh ra những suy nghĩ mới.

Viên thủ quỹ của “ngân hàng tâm trí” vô cùng tận tụy và đáng tin cậy. Anh ta không bao giờ lừa dối bạn. Nếu bạn đến tìm anh ta và hỏi “Quý ngài Thủ quỹ, hãy cho tôi lấy một vài suy nghĩ mà tôi đã kí gửi trước đó chứng minh tôi kém cỏi hơn tất cả mọi người.” Anh ấy sẽ ngay lập tức cho bạn câu trả lời “Có ngay, thưa ông chủ. Hãy nhớ lại ông đã thất bại hai lần như thế nào khi ông thử làm việc này? Hãy nhớ lại ngày giáo viên lớp 6 của ông nói với ông rằng ông không có khả năng làm được việc đó … Hãy nhớ lại những điều ông đã nghe được các đồng nghiệp to nhỏ về ông … Hãy nhớ lại … nhớ lại …”

Và cứ như thế, Quý ngài Thủ quỹ sẽ tiếp tục nói, đào sâu từ suy nghĩ này đến suy nghĩ khác trong bộ não của bạn để chứng minh bạn không đủ khả năng, bạn kém cỏi.

Nhưng đổi ngược lại, thử tưởng tượng bạn đến gặp Quý ngài Thủ quỹ với một yêu cầu khác: “Quý ngài Thủ quỹ, tôi đang đối mặt với một quyết định khó khăn. Ông có thể đưa cho tôi bất cứ suy nghĩ nào giúp tôi trấn an tinh thần không?”

Một lần nữa, Quý ngài Thủ quỹ sẽ nói “Có ngay, thưa ông chủ” nhưng lần này, anh ta sẽ đưa cho bạn những suy nghĩ bạn đã kí gửi trước đây chứng minh bạn có thể thành công. “Hãy nhớ lại khi ông đã làm rất tốt lúc gặp tình huống tương tự trước đây … Hãy nhớ lại ông Smith đã đặt niềm tin vào ông nhiều như thế nào … Hãy nhớ lại những điều mà những người bạn tốt của ông đã nói về ông … Hãy nhớ lại … nhớ lại …”

Quý ngài Thủ quỹ, một nhân viên vô cùng tận tụy và trung thành, sẽ cho phép bạn lấy ra tất cả các suy nghĩ kí gửi mà bạn muốn lấy. Sau tất cả, đó vẫn là ngân hàng thuộc về riêng bạn mà.

Dưới đây là hai điều bạn nên làm để xây dựng sự tự tin thông qua việc quản lý có hiệu quả “ngân hàng tâm trí”:

1. Hãy chỉ kí gửi những suy nghĩ tích cực vào “ngân hàng tâm trí”. Thành thật mà nói: Mỗi người trong chúng ta đều sẽ có lúc phải đối mặt với những tình huống khó khăn, xấu hổ và chán nản. Nhưng người thành công và không thành công có cách đối mặt với những tình huống này rất khác nhau. Những người thành công luôn bị ám ảnh và luôn miệng than vãn về hoàn cảnh khốn khó của mình. Họ chìm sâu vào những suy nghĩ tiêu cực, để rồi chúng ngày càng in hằn trong tâm trí họ, khiến họ trằn trọc hằng đêm.

Ngược lại, những người thành công và tràn đầy tự tin luôn tâm niệm “Đừng suy diễn sự việc quá nhiều”. Họ chỉ luôn tập trung đưa ra những suy nghĩ tích cực và đem chúng khắc sâu vào ngân hàng tâm trí.

Hãy thử tưởng tượng, mỗi sáng trước khi đi làm, bạn đổ đầy bụi bẩn vào két nước giải nhiệt động cơ xe hơi thì liệu chiếc xe của bạn có thể chạy tốt được không? Nếu bạn cứ làm như vậy, động cơ xe sẽ sớm trở thành một mớ hỗn loạn và không thể chạy tốt được. Tương tự như vậy, việc bạn chất đống những suy nghĩ tiêu cực vào trong tâm trí bạn sẽ làm cho tâm trí bạn sớm bị bào mòn, “hỏng hóc”. Chúng sẽ gây ra cho bạn cảm giác lo lắng, căng thẳng và thấy mình kém cỏi. Họ sẽ đẩy bạn ra khỏi con đường thành công một cách nhanh chóng.

Hãy nghe tôi và làm điều này: trong những lúc bạn chỉ có một mình với những suy nghĩ quẩn quanh – khi bạn lái xe hoặc ăn cơm một mình chẳng hạn, hãy luôn nghĩ đến những điều tích cực và tươi đẹp. Hãy lấp đầy “ngân hàng tâm trí” của bạn bằng những suy nghĩ tích cực và tươi sáng nhất. Điều đó sẽ làm bạn tự tin lên từng ngày. Nó sẽ mang đến cho bạn cảm giác “tôi-cảm-thấy-cực-kì-tốt” và giúp cơ thể bạn hoạt động tốt hơn nữa.

Và sau đây là một kế hoạch vô cùng tuyệt vời. Trước khi đi ngủ, hãy kí gửi những suy nghĩ tốt đẹp vào “ngân hàng tâm trí”. Hãy luôn nghĩ đến những điều hạnh phúc, vui vẻ mà bạn đã và đang được hưởng. Hãy cảm ơn về những điều tuyệt vời mà cuộc sống đã trao tặng cho ta: vợ chồng, con cái và sức khỏe. Hãy nhớ về những điều tốt đẹp mà những người xung quanh bạn làm mỗi ngày. Hãy nhớ về những chiến thắng và thành tựu, dù chỉ là rất nhỏ của bản thân. Cuối cùng, hãy lặp đi lặp lại trong tâm trí những lý do tại sao bạn vui khi được sống trên đời.

2. Hãy chỉ lấy ra khỏi “ngân hàng tâm trí” những suy nghĩ tích cực. Vài năm trước, tôi có mối quan hệ hợp tác rất thân thiết với một văn phòng tư vấn tâm lý ở Chicago. Họ nhận giải quyết rất nhiều trường hợp, nhưng hầu hết đều liên quan đến các vấn đề hôn nhân và các trường hợp điều chỉnh tâm lý.

Một buổi chiều nọ, tôi trò chuyện cùng giám đốc văn phòng về nghề của ông ấy và những phương pháp để giúp đỡ những người có vấn đề tâm lý nghiêm trọng tìm lại được sự cân bằng. Ông ấy đã nói với tôi thế này “Anh biết không, những người làm nghề này như tôi sẽ thất nghiệp hết nếu khách hàng của chúng tôi hiểu và làm được điều này.”

Tôi tò mò hỏi “Đó là điều gì thế?”

“Đơn giản lắm, họ chỉ cần xóa bỏ đi những suy nghĩ tiêu cực trước khi chúng trở thành con quái vật phá hủy tâm trí họ mà thôi.”

Ông ấy tiếp tục giải thích “Hầu hết những người tìm đến sự giúp đỡ của tôi đều cất giấu trong đầu cả một viện bảo tàng chứa đầy những bí mật tinh thần “kinh dị”. Rất nhiều cuộc hôn nhân lâm vào bế tắc vì “con quái vật” mang tên “tuần trăng mật”. Tuần trăng mật không được như hi vọng của cô dâu hoặc chú rể hay cả hai người. Nhưng thay vì chôn vùi những kí ức không vui đó đi, họ lại hết lần này đến lần khác lật giở chúng ra. Để rồi, cuối cùng, chúng trở thành một chướng ngại vật khổng lồ, cắt đứt mọi hi vọng về một cuộc hôn nhân viên mãn. Những cô dâu và chú rể mới ngày đó chỉ đến tìm tôi khi mọi việc đã đi quá xa, tầm năm hoặc mười năm sau “tuần trăng mật kinh hoàng”.

“Dĩ nhiên, thông thường, những khách hàng của tôi không thể nhận ra được vấn đề xảy ra với họ. Công việc của tôi là giúp họ bóc tách, giải thích nguồn cơn của những nỗi đau mà họ đang phải chịu đựng và chỉ ra cho họ thấy thật sự vấn đề họ gặp phải không quá lớn như họ tưởng.

Ông bạn nhà tâm lý học của tôi tiếp tục chia sẻ “Mỗi người đều có thể tạo ra một con quái vật tinh thần từ hầu hết mọi thứ khó chịu, không như ý xảy ra xung quanh họ. Công việc thất bại, gặp trắc trở trong tình yêu, đầu tư lỗ vốn, thất vọng vì cách cư xử của con cái là những con quái vật tinh thần mà tôi thường phải giúp đỡ những người gặp rắc rối tiêu diệt.”

Tôi phải khẳng định rằng bất cứ suy nghĩ tiêu cực nào, nếu được lặp đi lặp lại nhiều lần, đều có thể phát triển và trở thành một con quái vật tinh thần thực sự. Nó sẽ đập tan sự tự tin và đẩy chúng ta chìm sâu vào những rắc rối tâm lý không thể thoát ra được.

Trong một bài báo được đăng trên tạp chí danh tiếng Cosmopolitan mang tên “The Drive Toward Self-Destruction” (tạm dịch: Con đường tự hủy hoại bản thân), tác giả Alice Mulcahey đã chỉ ra rằng mỗi năm có đến 30,000 người Mỹ tự tử và 100,000 người khác có ý định tự tử. Bà viết “Có một thực tế đáng kinh ngạc là hàng triệu người đang tự giết chết bản thân mình bằng những phương pháp chậm chạp và khó nhận thấy. Thay vì tự tử về mặt thể xác, họ “đầu độc” tinh thần mình. Họ liên tục tìm cách để hạ thấp bản thân mình, hoặc trừng phạt tinh thần mình.”

Nhà tâm lý học mà tôi nhắc đến ở đoạn trước đã chỉ cho tôi cách mà ông ấy giúp đỡ bệnh nhân vượt qua ý nghĩ muốn giết chết “tâm trí và tinh thần của mình”. Ông ấy kể “Tôi có một bệnh nhân nữ gần 40 tuổi và có hai con. Cô ấy đang phải chịu đựng chứng trầm cảm nặng. Cô ấy luôn ghi nhớ và bị ám ảnh bởi những kí ức không vui trong cuộc đời. Thời cô ấy còn đi học, cuộc hôn nhân của cô ấy, nỗi đau mà những đứa con của cô ấy phải chịu đựng, những nơi mà cô ấy từng sống, tất cả đều nhuốm màu tiêu cực. Cô ấy tình nguyện quên đi những kí ức hạnh phúc của bản thân. Bởi vì những gì chúng ta nhìn nhận trong quá khứ sẽ phản chiếu và ảnh hưởng đến những thứ chúng ta nhìn nhận ở hiện tại nên cuộc sống của cô ấy bây giờ không có gì ngoài bóng tối bi ai và đau khổ.

“Khi tôi giơ ra một bức tranh và hỏi cô ấy thấy gì trong bức tranh đó, cô ấy đã trả lời tôi rằng “Có vẻ như sẽ có một cơn dông kéo đến vào đêm nay.” Tôi chưa từng được nghe một lời bình phẩm nào về bức tranh này mà lại ảm đạm và u buồn như lời cô ấy nói.” (Bức tranh đó là một bức tranh sơn dầu lớn vẽ hình mặt trời lấp ló trên bầu trời và một bờ biển trải dài với những phiến đá lởm chởm. Bức tranh được vẽ rất chân thực và rõ ràng, cho thấy đó là cảnh bình minh hoặc hoàng hôn. Nhà tâm lý học giải thích với tôi rằng điều mà chúng ta thấy ở một bức tranh thể hiện rất rõ tính cách của chúng ta. Người bình thường sẽ nói bức tranh này vẽ cảnh bình minh. Nhưng những người đang căng thẳng hoặc có vấn đề về tâm lý sẽ luôn nói bức tranh đó vẽ cảnh hoàng hôn.)

“Là một nhà tâm lý, tôi không thể thay đổi kí ức của một người được. Nhưng tôi có thể, với điều kiện bệnh nhân phải hợp tác, giúp cho bệnh nhân nhìn nhận quá khứ của họ theo một chiều hướng khác tích cực hơn. Đó cũng là cách tôi trị liệu cho bệnh nhân nữ này. Tôi nói chuyện với cô ấy và giúp cô ấy thấy được niềm vui, những điều hạnh phúc trong quá khứ của cô ấy. Tôi giúp cô ấy thấy rằng quá khứ của cô không phải toàn là thất vọng. Sau 6 tháng, cô ấy đã có nhiều chuyển biến. Ở thời điểm đó, tôi giao cho cô ấy một nhiệm vụ đặc biệt. Mỗi ngày, tôi đều yêu cầu cô ấy nghĩ và viết ra ba lý do giải thích tại sao cô ấy phải hạnh phúc. Sau đó, trong buổi gặp của tôi và cô ấy vào mỗi Thứ Năm, tôi sẽ cùng cô ấy nghiên cứu và bàn luận về danh sách này. Tôi liên tục sử dụng phương pháp trị liệu này trong vòng 3 tháng. Cô ấy thực sự đã có nhiều chuyển biến tốt đẹp. Bây giờ, cô ấy đang rất ổn định, sống tích cực và vui vẻ như một người bình thường rồi.”

Ngay khi bệnh nhân nữ đó ngừng lấy ra những kí ức đau đớn trong “ngân hàng tâm trí”, cô ấy bắt đầu tiến vào con đường hồi phục tinh thần. Do đó, cho dù vấn đề tâm lý là nhỏ hay lớn, cách chữa trị duy nhất là học cách ngừng nhớ lại những kí ức đau khổ và suy nghĩ tích cực hơn.

Đừng để những con quái vật tinh thần có cơ hội lớn lên. Hãy gạt bỏ đi những kí ức tiêu cực và u tối. Khi bạn cần nhớ lại một trải nghiệm nào đó, hãy chỉ tập trung vào mặt tốt và gạt bỏ đi mặt xấu, chôn vùi chúng thật sâu. Nếu bạn thấy mình đang suy nghĩ về những điều tiêu cực, cách tốt nhất là hãy đóng cửa tâm trí lại hoàn toàn, tĩnh tâm và đừng suy nghĩ gì cả.

Có một thực tế đáng mừng và rất quan trọng – tâm trí của chúng ta thường có xu hướng quên đi những trải nghiệm tồi tệ. Nếu bạn thực sự muốn quên đi và không quan tâm nhiều đến những kí ức tồi tệ, chúng sẽ dần dần trở nên mờ nhạt. Đến một ngày, Quý ngài Thủ quỹ sẽ thẳng tay loại bỏ chúng đi thôi.

Tiến sĩ Melvin S. Hattwick, một nhà nghiên cứu tâm lý học về quảng cáo, đã từng nêu ra nhận xét về khả năng ghi nhớ của con người “Khi con người cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc, chúng ta có xu hướng ghi nhớ quảng cáo tốt hơn. Ngược lại, khi quảng cáo làm cho con người thấy khó chịu, thông điệp của quảng cáo sẽ dần bị cho vào quên lãng. Vì những thông điệp đó trái ngược với điều mà họ mong muốn nên họ cũng không có nhu cầu ghi nhớ chúng làm gì cả.”

Tóm lại, việc quên đi những điều khó chịu và tồi tệ là rất dễ dàng nếu tự bản thân chúng ta không muốn nhớ về chúng. Hãy chỉ lấy ra những kí ức hạnh phúc và để những thứ khác “tan thành mây khói”. Nếu làm được như vậy, sự tự tin, cảm giác muốn lên đến đỉnh cao của bạn sẽ ngày một lớn dần. Khi bạn từ chối nghĩ đến những điều tiêu cực và tăm tối, chắc chắn bạn sẽ tiến một bước lớn trong việc đánh bại những nỗi sợ hãi của bản thân.

Tại sao chúng ta lại sợ hãi khi đứng trước người khác? Tại sao rất nhiều người lại dành nhiều thời gian để lo lắng về điều người khác nghĩ về mình? Điều gì ẩn sau sự xấu hổ? Chúng ta phải làm gì để vượt qua nó?

Sợ hãi những người xung quanh là một nỗi sợ rất lớn. Nhưng chúng ta có một cách để đánh bại nỗi sợ này. Đó là học cách nhìn nhận con người đúng đắn.

Tôi có một người bạn là doanh nhân rất thành đạt, hiện đang điều hành một cơ sở sản xuất đồ mỹ nghệ và lưu niệm danh tiếng. Có một lần, anh ấy đã nói chuyện với tôi về cách anh ấy nhìn nhận con người. Câu chuyện mà anh ấy kể vô cùng thú vị.

“Trước khi tôi nhập ngũ và chiến đấu trong Thế chiến II, tôi luôn cảm thấy sợ hãi khi tiếp xúc với mọi người. Anh sẽ không thể tưởng tượng được hồi đó tôi hay xấu hổ và nhút nhát thế nào đâu. Tôi luôn cảm thấy tất cả mọi người đều thông minh hơn tôi rất nhiều. Tôi luôn lo lắng về sự yếu kém cả về thể lực lẫn trí lực của mình. Tôi nghĩ riêng việc tôi sinh ra thôi đã là một thất bại của tạo hóa rồi.

“Sau đó, định mệnh đã giúp tôi thoát khỏi nỗi sợ ấy trong Quân đội. Trong những năm 1942 – 1943, Quân đội tổ chức tuyển quân bổ sung khi chiến tranh đang trong thời kì ác liệt. Tôi được cử đến làm y tá cho một trong số các trung tâm tuyển quân lớn. Hằng ngày, tôi phụ tá các bác sĩ kiểm tra sức khỏe cho những người đến tuyển quân. Càng kiểm tra những người đến tuyển quân này, nỗi sợ hãi của tôi càng mất dần đi.”

“Tất cả những người đàn ông đến tuyển quân đó, xếp hàng dài trước mặt tôi, trần như nhộng và ai cũng như ai. Chắc chắn là có người béo, người gầy, người cao, người thấp nhưng tất cả họ đều đang đeo trên mặt nét bối rối, lo lắng và nỗi cô đơn. Chỉ một vài ngày trước đó thôi, họ vẫn đang là những nhà lãnh đạo trẻ đầy nhiệt huyết, những người nông dân, người bán hàng, người nhân viên văn phòng hay là đơn giản chỉ là một kẻ lang thang. Chỉ vài ngày trước thôi, họ sống cuộc đời của riêng họ, họ là mọi thứ trên đời này nhưng ở đây, ở trung tâm tuyển quân này, họ muôn người như một và không hề khác nhau.

“Tôi chợt nhận ra một điều rất cơ bản. Đó là con người giống nhau ở rất nhiều khía cạnh, thậm chí những khía cạnh giống nhau đó còn nhiều hơn cả sự khác nhau. Tôi phát hiện ra những người xung quanh tôi giống tôi rất nhiều. Họ cũng thích đồ ăn ngon, cũng nhớ gia đình, bè bạn. Họ cũng muốn vươn lên, cũng có nhiều rắc rối và cũng muốn được nghỉ ngơi như tôi vậy. Do đó, nếu mọi người ngoài kia về cơ bản đều giống tôi, tôi chẳng có lý do gì để sợ hãi trước họ cả.”

Phân tích như vậy nghe có vẻ rất hợp lý đúng không? Vậy nếu những người khác đều giống bạn, tại sao phải sợ hãi họ chứ?

Dưới đây là hai cách giúp bạn nhìn nhận đúng đắn về con người:

1. Hãy luôn giữ thái độ bình đẳng khi nhìn nhận, đánh giá người khác. Hãy luôn ghi nhớ trong đầu hai điều này khi giao tiếp với người khác. Thứ nhất, họ là những người quan trọng. Đương nhiên là thế, vì con người ai cũng quan trọng cả. Nhưng phải luôn nhớ rằng Bạn cũng là người quan trọng như họ. Vì thế, khi tiếp xúc hay giao tiếp với người khác, phải luôn tâm niệm rằng “Chúng ta là hai con người bình đẳng, cùng bàn luận vì lợi ích và mối quan tâm chung của cả hai bên.”

Vài tháng trước, một doanh nhân đã gọi điện cho tôi và kể là ông ấy đã nhận chàng trai tôi giới thiệu trước đó vào làm việc. Ông ấy hỏi tôi là “Ông có biết điều gì đã thuyết phục tôi thu nhận chàng trai này không?”. Tôi hỏi lại ngay “Điều gì vậy?” và ông ấy trả lời thế này “Điều tôi thích ở chàng trai này chính là cách cậu ấy tôn trọng bản thân mình. Hầu hết các ứng viên khi bước vào gặp tôi đều có đôi chút sợ sệt. Họ đưa ra những câu trả lời mà họ nghĩ là tôi sẽ thích nghe. Theo một công thức định sẵn, tất cả các ứng viên đó cho tôi cảm giác họ đang cầu xin tôi – họ chấp nhận tất cả mọi điều khoản tôi đưa ra và không có yêu cầu cụ thể nào cả.

“Nhưng G hoàn toàn khác. Cậu ấy tôn trọng tôi và quan trọng hơn là cậu ấy còn tôn trọng cả bản thân cậu ấy nữa. Thêm vào đó, cậu ấy còn đặt ra rất nhiều câu hỏi cho tôi, chắc phải ngang bằng với những gì tôi hỏi cậu ấy. Cậu ấy không phải là “con chuột nhắt xoàng xĩnh” mà là một con người thực thụ, có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.”

Thái độ bình đẳng này sẽ giúp bạn giữ thăng bằng trong mọi tình huống. Đừng bao giờ suy nghĩ người khác quá quan trọng hơn bản thân bạn. Dù người đó cao lớn hơn hay giữ chức vụ quan trọng hơn, họ vẫn chỉ là một con người bình thường có sở thích, có các mối quan tâm và những vấn đề giống bạn.

2. Hãy học cách thông cảm cho người khác. Trong cuộc sống, chắc chắn có không ít người luôn tìm cách mắng mỏ, chỉ trích bạn, thậm chí là hạ nhục bạn nữa. Bạn phải chuẩn bị sẵn tinh thần để đương đầu và đối mặt với những con người như thế. Nếu không, họ có thể sẽ làm ảnh hưởng rất lớn đến sự tự tin của bạn và làm bạn rơi vào cảm giác thất bại ê chề. Bạn cần phải tìm cách để chống lại những kẻ ỷ mạnh hiếp yếu, chỉ biết dùng sức mạnh để bắt nạt người bé nhỏ.

Một vài tháng trước, khi tôi đang đứng ở quầy lễ tân của khách sạn Memphis, tôi đã được chứng kiến một câu chuyện mà tôi thấy là ví dụ rất tuyệt vời về cách đối mặt với những kẻ ỷ mạnh hiếp yếu.

Lúc đó là khoảng sau 5 giờ chiều, khách sạn đang rất bận rộn tiếp đón những vị khách mới. Người đàn ông xếp hàng trước tôi cung cấp tên cho lễ tân với một giọng như ra lệnh. Người lễ tân nói “Vâng, thưa ông R, chúng tôi đã chuẩn bị một phòng đơn tốt nhất cho ông rồi ạ.”

Người đàn ông hét lên “Phòng đơn á? Tôi đặt phòng đôi cơ mà.”

Người lễ tân vẫn cư xử rất ôn hòa và lịch sự “Vâng, để tôi giúp ông kiểm tra lại ạ.” Anh ấy rút tờ phiếu đặt phòng của vị khách ra khỏi tập hồ sơ, xem xét một lúc và trả lời “Tôi rất xin lỗi, thưa ông. Trong đơn đặt phòng mà chúng tôi lưu lại, có ghi rất rõ ràng là ông yêu cầu phòng đơn. Tôi rất tiếc nhưng chúng tôi đã hết phòng đôi rồi. Nếu còn, tôi sẽ rất sẵn lòng giúp ông đổi lại ngay.”

Nghe thấy thế, vị khách liền giận dữ hét lên “Tao chẳng quan tâm trong tờ giấy quái quỷ đó ghi cái gì. Tao muốn có phòng đôi ngay lập tức.”

Sau đó, ông ta bắt đầu tỏ thái độ “biết-tao-là-ai-không” ra với người lễ tân, kèm theo đó là lời đe dọa “Tao sẽ khiến mày phải nghỉ việc. Rồi mày xem, mày sẽ phải nghỉ việc sớm.”

Mặc cho người khách liên tục quát tháo, đe dọa, người lễ tân vẫn rất bình tĩnh và nhã nhặn “Chúng tôi rất lấy làm tiếc, thưa ông, nhưng chúng tôi chỉ làm theo những gì ông yêu cầu.”

Cuối cùng, vị khách đó, với vẻ mặt giận dữ méo mó, buông lời trách cứ khách sạn “Tao sẽ không bao giờ ở lại cái khách sạn này, dù chúng mày có cho tao ở phòng hạng nhất vì cách quản lý của chúng mày quá tồi tệ.” Nói xong, ông ta tức giận lao thẳng ra ngoài.

Tôi bước lên làm thủ tục nhận phòng với suy nghĩ chắc hẳn anh lễ tân sẽ buồn lắm khi vừa mới phải đối mặt với những lời quát mắng, chỉ trích vô lý như vậy. Nhưng trái ngược với suy nghĩ của tôi, anh ấy vẫn đón chào tôi bằng nụ cười thân thiện và giọng nói êm tai nhất mà tôi từng được nghe “Chúc ông buổi tối tốt lành” Khi anh ấy hoàn thành thủ tục nhận phòng cho tôi, tôi đã bắt chuyện với anh ấy “Tôi thực sự ngưỡng mộ cách cậu xử lý tình huống trước đó. Cậu thật sự là một người rất biết kiềm chế cảm xúc của mình.”

Anh ấy mỉm cười nhìn tôi rồi trả lời “Tôi thực sự không thể tức giận với một người như thế được. Ông thấy đấy, có thể ông ta không hề giận tôi. Tôi chỉ là một vật thế thân để ông ấy trút giận mà thôi. Người đàn ông tội nghiệp đó có thể đang gặp chút rắc rối với vợ mình, hoặc công ty của ông ta bị đóng cửa, hoặc có lẽ ông ấy đang cảm thấy mình thấp kém so với những người khác và quát mắng tôi chính là cơ hội vàng để ông ấy được một lần thấy mình là trung tâm của thế giới. Tôi chỉ là người trao cho ông ấy cơ hội được giải phóng bản thân mà thôi.”

Người lễ tân tiếp tục phân tích “Có lẽ ẩn sâu trong con người ông ta là một người tốt. Hầu hết chúng ta đều thế cả.”

Nếu một lúc nào đó có người gây sự với bạn, hãy nhớ lại những lời ngắn gọn mà hữu ích của người lễ tân này nhé. Hãy học cách kiềm chế lửa giận. Trong những tình huống ầm ĩ vô lý như vậy, hãy cứ để mặc cho họ xả hết bực dọc và sau đó bạn quên nó đi.

Nhiều năm trước, khi chấm bài kiểm tra cho sinh viên, tôi đã gặp phải một trường hợp làm tôi rất phiền lòng. Bài kiểm tra của một sinh viên tôi kì vọng lớn đạt kết quả rất tệ. Những gì cậu ta thể hiện trong các buổi thảo luận và những bài kiểm tra trước tốt hơn rất nhiều so với bài kiểm tra tôi đang cầm trên tay. Tôi đã nghĩ cậu ấy phải đạt kết quả tốt nhất trong bài kiểm tra này. Nhưng thay vào đó, cậu ấy lại có kết quả tệ nhất trong lớp. Như mọi lần, tôi nhờ thư ký của mình gọi điện cho cậu sinh viên đó và yêu cầu đến văn phòng gặp tôi ngay lập tức.

Paul W. đến văn phòng tôi rất nhanh. Trông cậu ấy lúc đó như thể đã trải qua một điều gì đó rất tồi tệ. Ngay khi cậu ấy ngồi xuống, tôi cất lời “Có chuyện gì đã xảy ra vậy, Paul? Bài kiểm tra này không phải là điều mà thầy muốn thấy ở em.”

Paul cúi gằm mặt, suy nghĩ rất lâu rồi mới trả lời “Thưa thầy, kể từ lúc thầy phát hiện ra em gian lận, tâm trí em như vỡ vụn. Em không thể tập trung vào thứ gì khác nữa. Thật sự đó là lần đầu tiên em gian lận kể từ khi bước chân vào cổng trường Đại học. Cũng vì em rất muốn được điểm A, nên đã chuẩn bị một vài tài liệu để quay cóp.”

Cậu ấy thực sự lo lắng và căng thẳng. Cậu ấy ngập ngừng hỏi tôi, giọng run run “Có phải thầy sẽ đuổi học em không ạ? Theo quy định của trường, bất cứ sinh viên nào bị phát hiện gian lận dưới mọi hình thức đều sẽ bị đuổi học vĩnh viễn.”

Paul bắt đầu tưởng tượng đến sự xấu hổ mà gia đình cậu sẽ phải gánh chịu nếu cậu bị đuổi học, rồi viễn cảnh tương lai mịt mờ của bản thân và đủ mọi loại hậu quả có thể xảy ra khác. Cuối cùng, tôi phải trấn an cậu ấy “Bình tĩnh và nghe thầy nói này. Thầy không biết là em đã gian lận cho đến tận khi em bước vào đây và nói cho thầy nghe điều đó. Thật sự, thầy rất buồn vì việc mà em đã làm, Paul ạ.”

Sau đó tôi tiếp tục nói “Paul à, hãy nói cho thầy biết mục đích của việc đi học Đại học của em là gì?”

Cậu ấy đã bình tĩnh hơn một chút. Cậu ngẫm nghĩ rồi mới trả lời câu hỏi của tôi. “Thưa Giáo sư, em nghĩ mục đích khi đến đây học của em là học cách sống sao cho có ý nghĩa nhưng đến thời điểm này, có lẽ em đã thất bại thảm hại rồi.”

Tôi khuyên nhủ “Chúng ta có thể học bằng nhiều cách khác nhau. Thầy nghĩ chính trải nghiệm lần này cũng có thể trở thành một bài học thành công đáng giá cho em.”

“Khi em dùng phao để quay cóp, lương tâm của em sẽ cắn rứt. Cảm giác tội lỗi sẽ phá hỏng sự tự tin của em. Hay như em nói đấy, tâm trí em như vỡ vụn.”

“Paul ạ, từ trước đến nay, người ta thường đánh giá đúng sai dựa trên những quan điểm đạo đức hoặc tôn giáo. Em phải hiểu rằng, tôi không ở đây để giảng giải hay lên lớp em về chuyện đúng sai. Nhưng hãy thử nhìn nhận vấn đề này dưới quan điểm thực tế xem. Khi em làm một việc trái với lương tâm, em sẽ cảm thấy tội lỗi và cảm giác tội lỗi ấy sẽ ngăn cản quá trình tư duy. Em không thể suy nghĩ một cách rõ ràng vì trong đầu em luôn quanh quẩn câu hỏi “Mình có bị phát hiện hay không? Mình có bị bắt quả tang hay không?”

“Lần này, em đã nôn nóng muốn được điểm A đến mức em đã làm một việc mà em biết là sai trái. Thầy phải khẳng định với em là trong cuộc đời của mỗi chúng ta, chúng ta có quá nhiều ham muốn khó thể cưỡng lại. Liệu trong những lần tới, em có đủ kiên định để không bị cuốn theo ham muốn và làm việc trái lương tâm không? Một ngày nào đó, em trở thành một nhân viên bán hàng. Em muốn nhanh chóng bán được nhiều sản phẩm, em cố tình lừa dối khách hàng, lợi dụng sự cả tin của họ để họ mua hàng cho em. Có thể, với cách làm đó, em sẽ thành công và bán được nhiều hàng. Nhưng em có biết điều gì sẽ xảy ra sau đó không? Cảm giác tội lỗi sẽ bủa vây em, để rồi sau này, mỗi lần em nhìn thấy khách hàng đến, em sẽ xấu hổ và đau đớn xiết bao ở trong lòng. Câu hỏi “Liệu họ có phát hiện ra em đã lừa dối họ?” sẽ mãi mãi ám ảnh tâm trí em. Em sẽ không thể tập trung được, kéo theo việc giới thiệu sản phẩm sẽ không còn hiệu quả. Kết quả là, em sẽ vuột mất cơ hội bán hàng cho khách lần hai, lần ba và nhiều lần sau đó. Sử dụng mánh khóe, lừa dối khách hàng có thể mang đến cho em cái lợi trước mắt nhưng về lâu về dài, em sẽ mất đi những khoản lợi nhuận lớn khi không xây dựng được niềm tin và khách hàng trung thành.”

Tôi tiếp tục kể cho Paul nghe câu chuyện của một doanh nhân thành đạt bỗng chốc mất đi tất cả chỉ vì nỗi sợ vợ phát hiện ra việc ngoại tình của ông ta. Câu hỏi “Liệu bà ấy có phát hiện ra không?” đã ăn mòn sự tự tin của ông ấy mỗi ngày, đến tận khi ông không còn có thể đảm đương công việc và cân bằng được cuộc sống của mình nữa.

Tôi cũng nói với Paul rằng rất nhiều tên tội phạm bị bắt không phải bởi vì các bằng chứng được đưa ra mà là vì ở hắn toát ra cảm giác tội lỗi và chính thái độ lo lắng, sợ sệt đã khiến cảnh sát nghi ngờ.

Mỗi chúng ta đều có khát vọng được làm người tốt với những suy nghĩ lương thiện và hành động đúng đắn. Khi chúng ta đi ngược lại khát vọng đó, lương tâm của chúng ta sẽ cắn rứt. Cái ung nhọt ấy cứ lớn dần lên, và sẽ có lúc ăn mòn sự tự tin của chúng ta. Đừng làm những điều khiến bạn luôn phải nơm nớp lo sợ với những câu hỏi tự vấn “Liệu mình có bị bắt không? Họ có phát hiện ra không? Mình có thể an toàn vượt qua mà không ai biết chứ?”

Đừng đi đến thành công bằng con đường đánh mất lương tâm của mình.

Tôi đã rất vui vì Paul có thể hiểu được những điều tôi nói. Cậu ấy đã học được giá trị thực tế của việc làm điều đúng. Sau đó, tôi có đề nghị cậu làm lại bài kiểm tra đó. Và để trả lời cho câu hỏi “Em có bị đuổi học không?” của Paul, tôi đã nói “Thầy nắm rất rõ quy định về gian lận trong học tập. Nhưng, nếu các thầy đuổi học tất cả các học sinh gian lận, một nửa số giáo sư trong trường sẽ phải bỏ nghề mất. Và nếu các thầy đuổi học tất cả các sinh viên có suy nghĩ đến việc gian lận, chắc hẳn lúc đó trường Đại học này sẽ buộc phải đóng cửa vì chẳng còn ai.”

“Thầy sẽ bỏ qua tất cả và coi như chưa từng biết nếu em làm việc này giúp thầy.”

“Em rất sẵn lòng, thưa thầy”

Tôi bước về phía giá sách, lấy cuốn “50 năm và những nguyên tắc vàng” rồi đưa cho Paul. “Đọc xong rồi trả lại cho thầy. Hãy tự mình tìm hiểu xem J.C.Penney làm điều đúng và trở thành một trong những người giàu nhất nước Mỹ như thế nào nhé.”

Làm điều đúng sẽ khiến lương tâm của chúng ta thanh thản và nó cũng giúp xây dựng sự tự tin nữa. Khi chúng ta làm điều sai trái, sẽ có hai điều tồi tệ có thể xảy ra. Thứ nhất, chúng ta sẽ cảm thấy tội lỗi và cảm giác tội lỗi này sẽ làm chúng ta mất dần sự tự tin. Thứ hai, sớm hay muộn thì những người xung quanh cũng sẽ phát hiện ra và chúng ta sẽ mất đi lòng tin từ họ.

Hãy luôn làm điều đúng và giữ vững sự tự tin của bản thân. Đó mới chính là suy nghĩ để thành công.

Có một nguyên tắc tâm lý mà rất đáng để chúng ta đọc đi đọc lại nhiều lần, cho đến khi nguyên tắc ấy thấm vào tư tưởng của chúng ta: Để tự tin trong suy nghĩ, hãy hành động thật tự tin.

Trong cuốn sách nổi tiếng Tâm lý học ứng dụng của mình, nhà tâm lý học danh tiếng George W. Crane đã từng nói “Phải luôn nhớ rằng, hành động chính là khởi nguồn cho mọi cảm xúc. Bạn không thể kiểm soát được kết quả một cách trực tiếp nhưng bạn có thể kiểm soát chúng gián tiếp thông qua lựa chọn hành động của bản thân … Để tránh gặp phải các bi kịch thông thường (như các khó khăn và hiểu lầm trong hôn nhân), hãy nhận thức đúng đắn về tâm lý. Mỗi ngày, hãy lựa chọn làm những việc đúng đắn, để nhận lại những cảm xúc tốt đẹp mình mong muốn. Hãy cố gắng để bạn và người yêu, bạn đời của bạn luôn được sống trong những buổi hẹn hò, những nụ hôn nồng cháy, những lời tán thưởng chân thành mỗi ngày, và đôi khi là những lời tán tỉnh, bông đùa nhau. Nếu mỗi ngày các bạn đều cố gắng vun đắp tình cảm bằng hành động như vậy, các bạn sẽ chẳng cần phải lo lắng có một ngày tình yêu không còn nữa. Tương tự như vậy, trong cuộc sống, nếu mỗi ngày bạn cống hiến hết mình cho công việc, dần dần theo thời gian, từ tận đáy lòng, bạn sẽ có cảm giác mong muốn được cống hiến nhiều hơn nữa.”

Các nhà tâm lý luôn nói với chúng ta rằng chúng ta có thể thay đổi thái độ sống bằng cách thay đổi hành động của chúng ta. Chẳng hạn, bạn sẽ cảm thấy vui vẻ và yêu đời hơn nếu bạn thường xuyên nở nụ cười. Nếu bạn luôn ngẩng cao đầu thay vì co rúm mình lại, bạn sẽ cảm thấy tự tin hơn. Hay khi gặp phải các tình huống khó khăn, bạn sẽ cảm thấy bớt khó chịu hơn nếu bạn bớt đi vài phần cau có.

Không quá khó để chứng minh rằng những hành động đúng đắn sẽ có thể làm thay đổi tâm lý của con người. Người hay xấu hổ, không dám chứng minh bản thân mình trước mặt mọi người có thể dần xóa bỏ tâm lý sợ hãi ấy bằng sự tự tin với ba bước đơn giản sau: Đầu tiên, hãy mạnh dạn tiến đến và trao cho người đối diện một cái bắt tay ấm áp. Tiếp theo, hãy nhìn thẳng vào mắt họ và cuối cùng, cất lời chào thân thiện “Rất vui khi được quen biết bạn.”

Ba bước đơn giản này sẽ tự động và ngay lập tức xua đuổi đi sự xấu hổ, ngượng ngùng. Hành động tự tin sẽ mang đến một tư duy mới tự tin hơn.

Hãy luôn ghi nhớ câu thần chú “Để tự tin trong suy nghĩ, hãy hành động thật tự tin”. Hãy làm theo cách mà bạn muốn, đừng làm theo cách mà người khác muốn bạn phải làm. Dưới đây là năm bài tập sẽ giúp bạn xây dựng sự tự tin cho bản thân mình. Hãy đọc chúng thật kĩ, sau đó nỗ lực luyện tập không ngừng và chắc chắn bạn sẽ ngày càng tự tin hơn trong tương lai.

1. Hãy luôn chiếm lấy chỗ ngồi phía trên. Tôi để ý thấy trong tất cả các cuộc hội họp, ở nhà thờ, lớp học và những nơi tập trung nhiều người khác, những hàng ghế sau luôn được lấp đầy nhanh hơn các hàng ghế trước. Hầu như mọi người đều cố tranh giành nhau những hàng ghế sau để không bị để ý đến. Lý do họ không muốn bị người khác để ý chỉ có một, đó là vì thiếu tự tin.

Luôn ngồi ở những hàng ghế trên sẽ giúp bạn tự tin dần lên. Hãy tự tập cho mình thói quen này. Ngay từ bây giờ, hãy tự ra cho mình một điều luật buộc phải thực hiện – đó là luôn cố gắng chiếm được ghế ngồi bên trên. Chắc chắn, lúc đầu có thể bạn sẽ thấy hơi bối rối khi bị chú ý đến nhiều hơn nhưng bạn phải nhớ rằng, thành công luôn đi kèm với sự nổi bật.

2. Luyện giao tiếp bằng mắt. Người ta nói “đôi mắt là cửa sổ tâm hồn”, thông qua đôi mắt chúng ta có thể đọc được phần nào những cảm xúc của người đối diện. Theo bản năng, khi người đối diện không nhìn vào mắt bạn, bạn sẽ tự hỏi “Người ấy đang cố gắng giấu điều gì? Người ấy đang sợ hãi điều gì sao? Hay họ đang cố gắng lừa dối mình điều gì đó?”

Thông thường, thất bại trong việc giao tiếp bằng mắt nói lên một trong hai điều sau. Một là “Tôi cảm thấy mình yếu đuối và tầm thường khi đứng cạnh bạn. Tôi sợ hãi bạn.”. Hoặc có thể điều đó chứng minh “Tôi đang cảm thấy tội lỗi. Tôi đã làm hoặc nghĩ đến một việc mà tôi không muốn bạn biết. Tôi sợ nếu tôi giao tiếp bằng ánh mắt với bạn, bạn có thể đoán ra được mất.”

Khi bạn tránh giao tiếp bằng ánh mắt với người khác, họ sẽ có cảm giác không tốt về bạn. Điều đó thể hiện ra rằng bạn sợ hãi và bạn đang thiếu tự tin. Hãy đánh bại nỗi sợ của bản thân bằng cách buộc mình giao tiếp bằng mắt với người đối diện.

Nhìn thẳng vào mắt người đối diện trong cuộc nói chuyện sẽ thể hiện được rằng “Tôi thật sự chân thành và ngay thẳng. Tôi tin tưởng vào những điều tôi đang nói với bạn. Tôi không sợ hãi, tôi hoàn toàn tự tin.”

Trong giao tiếp, hãy luôn nhìn thẳng vào mắt người đối diện. Nếu làm được như vậy, bạn sẽ có được sự tự tin.

3. Đi bộ nhanh hơn. Khi tôi còn nhỏ, tôi rất thích được mẹ đưa đi cùng đến trung tâm quận lỵ. Sau khi xong xuôi hết mọi việc, hai mẹ con trở về và mẹ tôi thường bảo tôi thế này khi đã yên vị trên xe ô tô “Davey à, mẹ con mình ngồi đây một lúc, ngắm người qua lại nhé.”

Khi đó, mẹ thường hay hỏi tôi mấy câu kiểu như “Nhìn anh chàng kia kìa. Con nghĩ là anh ta đang gặp rắc rối gì? Hay “Con nghĩ người phụ nữ kia đang định làm gì nhỉ?” hoặc “Nhìn người đàn ông kia xem. Có vẻ ông ấy đang hơi bối rối.”

Trò chơi tưởng chừng đơn giản đó của mẹ lại cuốn hút tôi rất nhiều. Chẳng khác nào bạn được xem một bộ phim bổ ích, lý thú mà lại không tốn nhiều tiền như đi xem ở rạp chiếu phim (mãi đến sau này tôi mới biết đó cũng chính là một trong những lý do khiến mẹ tạo ra trò chơi này).

Đến tận bây giờ, tôi vẫn rất thích quan sát những người xung quanh đi lại. Trên hành lang, trước hiên nhà hay trên vỉa hè, tôi vẫn thỉnh thoảng đứng lại, đánh giá hành vi, tính cách của con người thông qua cách họ đi đứng.

Các nhà tâm lý học cho rằng cách ăn mặc luộm thuộm và dáng đi uể oải là dấu hiệu cho thấy người đó đang có tâm trạng không thoải mái và bất mãn với bản thân, công việc cũng như là những người xung quanh. Nhưng họ cũng khẳng định chúng ta có thể thay đổi thái độ bằng cách thay đổi vẻ ngoài, cử chỉ và tốc độ di chuyển. Hãy quan sát và bạn sẽ nhận ra rằng hành động sẽ ảnh hưởng đến tư duy và tâm trí. Những kẻ thất bại, chán nản sẽ lê bước mệt mỏi, nặng nề trên đường, có đôi khi còn vấp ngã. Sự tự tin của họ chỉ là một con số 0 tròn trĩnh. Người bình thường thì dáng đi cũng “bình thường”, tốc độ đi cũng sẽ “bình thường” như con người họ vậy. Dáng vẻ của họ toát lên một thực tế là “Tôi không có gì để tự hào về bản thân mình cả.” Nhưng vẫn còn một nhóm người thứ ba. Họ là những người cực kì tự tin. Họ đi nhanh hơn người bình thường. Dáng đi của họ như muốn nói cho cả thế giới biết rằng “Tôi đang phải đến một nơi quan trọng để làm một việc cũng rất quan trọng. Hơn nữa là, chắc chắn tôi sẽ làm tốt việc tôi sắp phải làm trong 15 phút nữa.”

Hãy ghi nhớ và áp dụng quy tắc đi-bộ-nhanh-hơn để xây dựng sự tự tin cho bản thân nhé. Hãy luôn ưỡn ngực, ngẩng cao đầu, tiến về phía trước với tốc độ nhanh hơn, bạn sẽ cảm thấy được sự tự tin lớn dần theo từng bước đi của bạn.

Hãy thử và cảm nhận.

4. Hãy học cách nói lên quan điểm của mình. Trong quá trình làm việc với nhiều nhóm người khác nhau, tôi đã từng gặp những người rất thông minh và có nhiều khả năng nhưng không thể hòa nhập trong các cuộc thảo luận. Không phải vì họ không muốn tham gia mà chỉ đơn giản là vì họ thiếu tự tin mà thôi.

Những “con ốc” trong các buổi thảo luận đó luôn tự nói với mình rằng “Quan điểm của mình có thể sẽ chẳng có giá trị gì cả. Nếu mình nói nó ra, trông mình sẽ như một đứa ngốc. Tốt hơn hết là đừng nói gì cả. Bên cạnh đó, những người khác trong nhóm có thể hiểu biết nhiều hơn mình. Mình không muốn người khác biết mình kém cỏi.”

Cứ mỗi lần như vậy, những “con ốc” vẫn không thể nói lên ý kiến của mình, và dần dần cảm giác yếu kém, tầm thường trở nên nặng nề hơn. Họ thường xuyên hứa hẹn với bản thân (dù trong sâu thẳm họ biết họ sẽ không làm) rằng lần sau mình sẽ nói lên ý kiến.

Điều này vô cùng quan trọng: mỗi lần chúng ta không dám nêu ý kiến của mình là một lần chúng ta làm sụt giảm lòng tự tin trong ta. Dần dần, chúng ta sẽ ngày càng trở nên thiếu tự tin vào bản thân mình hơn nữa.

Nhưng, về mặt tích cực, nếu chúng ta dám nói lên ý kiến nhiều lần thì chúng ta sẽ ngày càng tự tin và cảm thấy dễ dàng hơn trong việc đưa ra quan điểm của bản thân vào những lần tới. Hãy mạnh dạn đứng lên và đưa ra quan điểm. Đó chính là liều vitamin hữu ích cho sự tự tin của chúng ta trong tương lai.

Hãy áp dụng ngay cách xây dựng sự tự tin này. Hãy tự ép bản thân phải thực hiện quy tắc sau: Ít nhất phải phát biểu ý kiến một lần ở mỗi hội nghị hay cuộc họp mà bạn tham gia. Hãy mạnh dạn đưa ra quan điểm cá nhân khi tham gia các hội nghị kinh doanh, cuộc họp hội đồng quản trị hay các diễn đàn cộng đồng. Hãy tích cực thảo luận, nêu ý kiến, đưa ra ý tưởng và đặt các câu hỏi. Và đừng bao giờ là người nêu ý kiến cuối cùng. Hãy cố gắng phá bỏ “lớp băng im lặng” và là người đầu tiên đứng lên, tự tin với ý kiến của riêng mình.

Bạn cũng đừng bao giờ lo lắng quá về việc trông mình lúc đó có ngốc nghếch hay không. Hãy tự tin rằng mình không phải là người như thế. Nếu có người không đồng tình với bạn, đừng bận tâm quá nhiều. Chắc chắn sẽ có những người khác đồng ý với quan điểm của bạn. Hãy chấm dứt việc tự dằn vặt bản thân bằng những câu hỏi kiểu như “Mình có nên phát biểu không nhỉ?” Thay vào đó, hãy tập trung vào việc có được sự chủ ý của người điều hành cuộc thảo luận để có cơ hội nói lên ý kiến của mình.

Nếu bạn muốn luyện tập phương pháp này nhiều hơn và trải nghiệm nhiều cơ hội nói chuyện trước đám đông, hãy thử tham gia câu lạc bộ của những chuyên gia về tổ chức sự kiện, hội nghị. Tại đây, bạn sẽ được đào tạo bằng chương trình bài bản để có thể tự tin giao tiếp với người khác và phát biểu trước đám đông. Hàng ngàn người đã thành công sau khi trải qua các khóa đào tạo này.

5. Hãy luôn nở nụ cười thật tươi. “Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”. Nụ cười cũng là liều thuốc hiệu quả giúp cho chúng ta tự tin hơn. Nhưng vẫn còn rất nhiều người không tin vào công dụng của nó bởi vì khi họ sợ hãi, họ không thể cố gắng cười được.

Hãy thử một bài kiểm tra nhỏ thế này. Khi bạn cảm thấy thất vọng và bất lực, hãy nở một nụ cười. Không biết với bạn thì thế nào, nhưng với tôi, một nụ cười tươi và rạng rỡ sẽ tiếp thêm cho tôi nhiều tự tin hơn. Nó sẽ đánh bại mọi nỗi sợ hãi, cuốn bay mọi lo lắng và tuyệt vọng.

Một nụ cười không chỉ chữa lành những đau khổ, không vui của bản thân bạn mà còn làm “tan chảy trái tim” người đối diện nữa. Nếu bạn nở nụ cười chân thành, tươi tắn với người bạn đang nói chuyện cùng thì người đó sẽ không bao giờ có thể tức giận với bạn được. Mới vài ngày trước thôi, tôi đã gặp một tai nạn nhỏ. Lúc đó tôi đang đỗ xe ở giao lộ và chờ đèn xanh. Bất thình lình, BAM! Tài xế chiếc xe phía sau tôi bị trượt chân khỏi phanh và chiếc xe đâm sầm vào sau xe tôi. Tôi nhìn gương chiếu hậu và thấy anh ấy đi ra ngoài. Tôi cũng đi ra ngoài và vì tức giận, tôi đã quên hết những nguyên tắc trong sách, chuẩn bị cho một cuộc khẩu chiến nảy lửa. Thú thật, tôi đã muốn chửi cho anh ta một trận.

Nhưng may mắn là, trước khi tôi có cơ hội để làm việc đó, anh ấy đã đi đến chỗ tôi, nở một nụ cười và xin lỗi rất chân thành “Xin lỗi anh bạn, tôi thực sự không cố ý.” Nụ cười đó, cùng với lời xin lỗi thật tâm khiến tâm trạng tôi dịu bớt. Mặc dù vẫn hơi tức giận, tôi chỉ lầm bầm vài câu rồi bỏ qua “Không sao cả. Chuyện thường xảy ra ấy mà.” Chỉ chưa đến một cái chớp mắt, thái độ đối địch của tôi đã thay đổi.

Cười thật lớn và bạn sẽ cảm thấy “những ngày hạnh phúc đang trở lại.” Nhưng phải nhớ rằng là phải cười thật lớn, cười tận từ đáy lòng đấy. Nụ cười gượng dối lòng sẽ không có hiệu quả nhiều đâu. Hãy cười thật sảng khoái, đảm bảo bạn sẽ vui lên rất nhiều.

Nhiều người hay phản biện lại ý kiến của tôi rằng “Đúng là nụ cười có tác dụng rất tốt. Nhưng khi tôi sợ hãi hay tức giận, tôi không thể cười nổi.”

Dĩ nhiên, không ai có tâm trạng để cười trong những lúc đó. Hãy cố gắng động viên bản thân mình “Mình sẽ cười thật tươi nhé”. Sau đó nở một nụ cười thật rạng rỡ. Hãy tận dụng sức mạnh của nó nhé.

HÃY GHI NHỚ NĂM NGUYÊN TẮC SAU

1. Hành động sẽ chế ngự nỗi sợ. Hãy cô lập nỗi sợ hãi của bạn lại, sau đó lựa chọn hành động đúng đắn. Thụ động – không làm gì để vượt lên trên hoàn cảnh - sẽ làm nỗi sợ hãi lớn dần lên và xóa bỏ sự tự tin của bạn.
2. Cố gắng hết sức mình để luôn suy nghĩ tích cực. Đừng bao giờ cho phép những suy nghĩ tiêu cực, tự ti về bản thân phát triển thành những con quái vật tinh thần. Hãy luôn để đầu óc thoải mái, và tránh nhớ lại những trải nghiệm không vui.
3. Nhìn nhận đúng đắn về con người. Hãy luôn tâm niệm rằng con người chúng ta đều bình đẳng như nhau và giống nhau rất nhiều. Sự khác biệt giữa người với người chỉ là số ít. Bạn cần có cái nhìn bình đẳng về vị thế của mình và người khác. Dù họ làm được nhiều điều phi thường, bản chất họ cũng chỉ là người bình thường như chúng ta mà thôi. Bạn cũng nên biết cách cảm thông và hiểu người khác. Đôi khi, họ quát mắng ta nhưng thực chất là họ không cố ý làm tổn thương chúng ta như thế.
4. Hãy luôn làm việc mà lương tâm bạn cho là đúng. Điều đó sẽ giúp bạn cảm thấy thanh thản, không bị dằn vặt vì làm trái lương tâm. Làm điều đúng là nguyên tắc cơ bản để dẫn đến thành công sau này.
5. Hãy luôn thể hiện rằng “Tôi rất tự tin, thực sự rất tự tin.” Trong cuộc sống, hãy luôn ghi nhớ những lời khuyên sau đây và thực hiện chúng hằng ngày:

Luôn ngồi ở những hàng ghế đầu

Giao tiếp bằng mắt khi đối thoại với người khác

Đi bộ nhanh hơn 25% bình thường

Nói lên quan điểm của bản thân

Cười thật tươi và rạng rỡ