Dám Nghĩ Lớn

ĐỂ THÀNH CÔNG THÌ CON NGƯỜI, chính con người là một trong những điều bạn cần phải quan sát và học hỏi. Bạn sẽ cần quan sát người xung quanh rất kĩ càng để tìm ra, sau đó áp dụng vào cuộc đời bạn những nguyên tắc để đạt được thành công. Và chắc chắn bạn sẽ muốn bắt đầu ngay lập tức việc áp dụng những nguyên tắc này nhỉ!

Đào sâu quan sát những người xung quanh, bạn sẽ thấy những người không thành công luôn mắc môn căn bệnh tư duy “tự xoa dịu”. Chúng tôi tạm gọi căn bệnh này là bệnh “tự bào chữa”. Mọi sự thất bại đều có bóng dáng của căn bệnh này. Và đa số những người “thường thường bậc trung” đều ít nhiều mắc phải.

Bạn sẽ phát hiện ra rằng căn bệnh “tự bào chữa” là ranh giới khác biệt giữa một người thành công và một người chẳng có gì trong tay. Người càng thành công thì càng ít đổ lỗi. Trong khi đó, những người không làm gì và cũng không có kế hoạch làm gì luôn có hàng tá lý do để giải thích. Những người chỉ đạt được những thứ nhỏ bé, tầm thường sẽ nhanh chóng đưa ra lý do tại sao họ không bằng người khác, họ không làm, không thể làm hay họ không thể trở thành người thành công.

Quan sát cuộc sống của những người thành công, bạn sẽ thấy rằng: Những người dẫn đầu ở mọi lĩnh vực, từ kinh doanh, quân đội, bán hàng đến nghiên cứu, học thuật đều là những người bình thường và lẽ dĩ nhiên họ cũng có một hoặc nhiều lý do để đổ lỗi. Nếu an phận, họ cũng có thể đổ lỗi cho những lý do đó như người bình thường vẫn làm, nhưng họ chẳng bao giờ làm thế cả. Quả thật, nếu muốn, Roosevelt có thể viện cớ vào đôi chân tật nguyền; Truman có thể đổ lỗi cho việc không được học hành tử tế; Kennedy có thể nói rằng “Tôi còn quá trẻ để làm tổng thống Mỹ”; Johnson và Eisenhower có thể dựa vào lý do mắc bệnh tim để chối bỏ trách nhiệm của mình.

Như mọi căn bệnh trên đời, “tự bào chữa” sẽ trở nên tồi tệ hơn khi không được chữa trị đúng cách. Những người không may mắc phải căn bệnh này sẽ trải qua quá trình hủy hoại tinh thần và tư duy: “Tôi đã không làm tốt việc của mình. Tôi phải dùng lý do gì để giải thích cho đỡ mất mặt đây? Xem nào: sức khỏe yếu? không có kiến thức? tuổi đã cao? tuổi còn quá trẻ? vận xui? họa bản thân phải chịu? do vợ chồng? hay do cách nuôi dưỡng của bố mẹ?

Khi họ tìm ra được một lý do hợp lý, họ sẽ bám dính lấy nó suốt. Sau đó, họ sẽ mãi dựa vào lý do đó để tự giải thích với mình và người khác, để biện hộ cho việc mình mãi không khá lên được. Mỗi lần họ đưa ra lý do là một lần đưa lý do đó chìm sâu thêm vào tiềm thức. Suy nghĩ, dù tích cực hay tiêu cực, sẽ lớn mạnh lên từng ngày nếu mỗi ngày con người lặp đi lặp lại nó. Ban đầu, những người có bệnh “tự bào chữa” dù ít hay nhiều đều biết lý do họ dùng để biện hộ là một lời nói dối. Nhưng dần dần, ngày qua ngày, khi họ liên tục lặp lại lý do đó trong tiềm thức hay mang lý do đó đi giải thích với người khác, họ sẽ bị thuyết phục rằng đó thực sự là lý do làm cho họ không thể thành công.

Chính vì vậy, BƯỚC ĐẦU TIÊN để bạn có thể đi đến thành công sẽ phải là tạo ra một loại vắc-xin giúp bạn miễn dịch với căn bệnh “tự bào chữa” – mầm mống của thất bại.

BỐN BIỂU HIỆN CƠ BẢN CỦA CĂN BỆNH “TỰ BÀO CHỮA”

“Tự bào chữa” là căn bệnh có thể biểu hiện ở nhiều dạng thức khác nhau nhưng bốn biểu hiện trầm trọng nhất của căn bệnh này là dựa vào sức khỏe, trí thông minh, tuổi tác và may rủi để biện hộ cho bản thân mình. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu từng biểu hiện và tìm ra cách để tránh xa những biểu hiện đó nhé.

1. “Nhưng sức khỏe của tôi không tốt”

Những lời biện hộ về sức khỏe thì nhiều lắm, từ chung chung kiểu như “Tôi thấy trong người khó chịu” đến cụ thể kiểu như “Tôi mắc bệnh này, bệnh kia”.

Hàng ngàn kiểu sức khỏe “không tốt” được đưa ra để biện hộ cho việc không thực hiện được việc mình muốn làm, không muốn nhận trách nhiệm lớn hơn, không kiếm được nhiều tiền và không đạt được thành công như mong muốn.

Hàng triệu triệu người đều đang dùng sức khỏe của mình để làm lá chắn. Nhưng có phải lúc nào nó cũng là lý do chính đáng không? Hãy nghĩ về những người thành công mà bạn biết, những người có thể nhưng không dùng sức khỏe để trì hoãn việc bản thân cần làm.

Hai người bạn của tôi, một nhà vật lý học và một bác sĩ phẫu thuật đều khẳng định: con người không ai là không mắc một căn bệnh nào đó. Dù nặng hay nhẹ, mỗi người đều có bệnh trong người. Chứng bệnh “dùng sức khỏe để tự bào chữa” này cũng vậy. Rất nhiều người ít nhiều đã bị nó đánh gục. Nhưng những người luôn suy nghĩ tích cực và hướng đến thành công thì không như vậy.

Trong một buổi chiều nọ, tôi đã được trải qua hai sự việc mà cho tôi cái nhìn rõ ràng nhất về thái độ đúng và không đúng đối với sức khỏe. Sau khi tôi kết thúc một buổi nói chuyện ở Cleveland, một người khoảng 30 tuổi đã đến và xin phép được nói chuyện riêng với tôi trong vài phút. Anh ấy dành nhiều lời khen cho buổi nói chuyện của tôi nhưng cuối cùng lại buồn bã nói “Tôi e là những ý tưởng của ông không giúp tôi được nhiều lắm.”

Anh ấy tiếp tục “Tim tôi không khỏe và những cơn đau tim đến không ngừng làm tôi không thể làm được việc gì cả.” Anh ấy đã đi gặp bốn vị bác sĩ nhưng vẫn không tìm ra được bệnh của mình. Anh ấy hỏi xin lời khuyên từ phía tôi.

Tôi đáp “Tôi không có kiến thức gì về bệnh tim cả. Nhưng, là một người bình thường, nếu tôi gặp phải tình trạng giống như anh, tôi sẽ lập tức làm ngay ba điều. Đầu tiên tôi sẽ tìm đến khám ở chỗ của bác sĩ tim mạch tốt nhất mà tôi có thể tìm được và nghe theo chẩn đoán của ông ấy. Anh kể là anh đã đi khám ở chỗ bốn bác sĩ và không ai tìm ra điều gì bất thường với trái tim của anh. Vậy hãy thử tìm vị bác sĩ thứ năm và thử đi khám lần cuối cùng xem. Có thể tim anh thực sự khỏe mạnh thì sao. Nếu anh cứ tiếp tục lo lắng về trái tim của mình, có thể cuối cùng anh sẽ mắc bệnh tim thật đấy.”

“Điều thứ hai tôi khuyên anh là hãy thử đọc cuốn “Sống 365 ngày một năm” của Tiến sĩ Schindler. Trong cuốn sách này, Schindler đã chỉ ra rằng trong số bốn bệnh nhân ở bệnh viện thì có đến ba người là mắc “tâm bệnh”. Ba người bệnh đó hoàn toàn có thể tốt lên nếu họ biết cách điều chỉnh cảm xúc của mình. Anh hãy đọc sách của Schindler đi và lên kế hoạch điều chỉnh cảm xúc của mình nhé.

“Điều cuối cùng, bản thân tôi luôn quyết tâm sống và cố gắng hết mình cho đến hơi thở cuối cùng” Tôi tiếp tục chia sẻ với anh ấy những lời khuyên mà tôi đã nhận được nhiều năm trước từ người bạn luật sư của tôi, người đã nỗ lực hết mình để vượt qua căn bệnh lao phổi. Từ lúc biết được bệnh tình của mình, ông biết rằng mình bắt buộc sẽ phải sống một cuộc sống luôn gắn với những buổi điều trị và quy định nghiêm ngặt về sức khỏe. Nhưng điều đó không thể ngăn ông theo đuổi ngành luật, có một gia đình hạnh phúc và tận hưởng cuộc sống. Người bạn đó, giờ đã 78 tuổi, đã từng tâm sự với tôi về triết lý cuộc đời của ông ấy như thế này: “Tôi sẽ sống và cố gắng hết mình cho đến hơi thở cuối cùng. Tôi sẽ không để cái chết chen chân làm tôi lung lay và ảnh hưởng đến giá trị sống của tôi. Ngày nào tôi vẫn còn ở trên đời này, tôi sẽ sống cho ra sống. Tại sao lại cứ phải sống hời hợt nửa vời nhỉ? Anh dành một phút để lo lắng về cái chết thì trong một phút đó cũng sẽ có ai đó rời bỏ hoàn toàn cõi đời này rồi.”

Tôi phải kết thúc câu chuyện ở đó vì tôi có một chuyến bay đến Detroit. Trên máy bay, tôi lại gặp một trường hợp thứ hai tương tự trước đó nhưng lại mang đến cho tôi cảm xúc khác. Sau khi cất cánh và tiếng động cơ máy bay bớt ồn hơn, tôi nghe thấy có tiếng tích tắc. Hơi giật mình, tôi ngoảnh mặt sang nhìn người đang ngồi cạnh tôi vì có vẻ tiếng tích tắc phát ra từ chỗ ngồi của anh ấy.

Anh ấy đột nhiên nở nụ cười với tôi và nói “Không phải bom đâu. Đấy là tiếng tim tôi đấy.” Tôi rất ngạc nhiên và thế là anh ấy lại tiếp tục câu chuyện. Hai mươi mốt ngày trước đó, anh ấy đã trải qua một cuộc phẫu thuật ghép van tim. Tiếng tích tắc sẽ kéo dài vài tháng cho đến khi các mô mới phát triển và bao phủ van tim nhân tạo. Tôi đã hỏi anh ấy sau này anh ấy tính thế nào. Câu trả lời của anh ấy là “Ồ, tôi có rất nhiều kế hoạch lớn. Khi tôi quay về Minnesota, tôi sẽ tiếp tục học luật. Tôi hi vọng một ngày nào đó mình sẽ có thể làm việc cho chính phủ. Các bác sĩ đã khuyên tôi nên thoải mái một vài tháng, sau đó tôi sẽ hoàn toàn khỏe mạnh và trở thành một con người mới.”

Qua hai câu chuyện trên, có thể rút ra rằng có hai cách để đối mặt với vấn đề sức khỏe của bản thân. Người tôi gặp đầu tiên, không chắc chắn về tình trạng sức khỏe hiện tại của bản thân, cảm thấy lo lắng, căng thẳng, sắp tiến vào con đường thất bại và luôn muốn có ai đó khẳng định thêm rằng anh ta không thể tiếp tục tiến về phía trước. Người thứ hai, sau khi vượt qua một trong những ca phẫu thuật khó khăn nhất, rất lạc quan và hào hứng với những kế hoạch tương lai. Sự khác biệt được tạo ra ở chính cách họ suy nghĩ về bệnh tật!

Chính tôi cũng đã từng có trải nghiệm trực tiếp về căn bệnh “lấy sức khỏe ra để bào chữa” này. Tôi là người bệnh tiểu đường. Ngay sau khi phát hiện bị bệnh (tôi đã từng tiêm đến tận 5,000 mũi tiêm insulin), các bác sĩ đã khuyến cáo tôi rằng “Tiểu đường là một loại bệnh lý. Tuy nhiên, kết quả sẽ càng tệ hại hơn nếu như anh không giữ được thái độ tích cực. Nếu anh cứ lo lắng về nó, rắc rối thực sự sẽ đến đấy.”

Một cách tự nhiên, kể từ khi biết mình bị tiểu đường, tôi đã có cơ hội gặp gỡ rất nhiều bệnh nhân tiểu đường khác. Để tôi kể cho các bạn nghe về hai trường hợp trái ngược nhau. Một người luôn nghĩ mình sắp chết mặc dù bệnh tình của người đó không đáng lo ngại. Ám ảnh với nỗi sợ thời tiết, anh ta thường quấn mình trong mấy bộ quần áo dày cộp một cách ngớ ngẩn. Sợ bị nhiễm trùng, anh ta luôn tránh xa bất cứ ai có dấu hiệu cảm cúm, sổ mũi dù chỉ là nhỏ thôi. Sợ mình bị đuối sức, anh ta hầu như chẳng làm gì cả. Anh ta dành tất cả năng lượng tinh thần của mình vào việc lo lắng xem điều gì có thể xảy ra. Anh ta làm cho mọi người xung quanh phát chán khi suốt ngày than thở về căn bệnh. Căn bệnh thực sự của anh ta không phải là tiểu đường. Anh ta là nạn nhân của chứng “lấy sức khỏe ra để bào chữa” thì đúng hơn. Tự anh ta đã đẩy mình trở thành kẻ vô dụng.

Câu chuyện về người giám đốc khu vực của một nhà xuất bản có tiếng lại hoàn toàn ngược lại. Tình trạng của anh ấy rất nghiêm trọng đến nỗi phải tiêm insulin gấp 30 lần anh bạn mà tôi đã nhắc đến ở trên. Nhưng anh ấy không sống như một kẻ ốm yếu vô dụng. Anh ấy vẫn sống rất lạc quan, tận hưởng cuộc sống và tìm nguồn vui cho mình. Một ngày nọ, anh ấy tâm sự với tôi “Chắc chắn việc tiêm liên tục sẽ rất khó chịu nhưng tôi chỉ nghĩ giống như đang cạo râu thôi. Tôi sẽ không để bản thân mình nằm liệt trên giường mãi. Khi tôi tiêm những mũi tiêm này, tôi chỉ cảm thấy thật ngưỡng mộ người đã tìm ra insulin mà thôi.”

John, một người bạn thân của tôi, hiện đang là giảng viên tại một trường đại học danh tiếng. Sau Thế chiến II năm 1945, anh ấy từ châu Âu trở về với một cánh tay bị mất. Dù bị khiếm khuyết trên cơ thể, John vẫn luôn nở nụ cười thân thiện và giúp đỡ người khác. Anh ấy là người lạc quan nhất mà tôi từng biết. Tôi và anh ấy đã từng ngồi lại và nói chuyện rất lâu về cánh tay bị mất đó.

Anh ấy từng nói “Chỉ là một cánh tay thôi mà. Dĩ nhiên hai thì sẽ tốt hơn một rồi. Nhưng họ chỉ cắt đi một cánh tay của tôi thôi còn linh hồn tôi vẫn 100% nguyên vẹn. Tôi thực sự vui vì điều đó.”

Một người bạn khác của tôi cũng bị khiếm khuyết một phần cơ thể nhưng anh ấy vẫn là một tay chơi golf xuất sắc. Một ngày nọ, tôi đã hỏi anh ấy làm cách nào để có thể tạo dựng được một cách đánh gần như hoàn hảo với chỉ một cánh tay. Tôi cũng nhấn mạnh hầu như mọi vận động viên chơi golf bằng hai tay cũng chưa chắc đạt đến trình độ đó. Câu trả lời của anh ấy đã nói lên tất cả “À, sau nhiều năm, tôi đã đúc kết được một kinh nghiệm như thế này. Thái độ lạc quan sẽ quyết định tất cả, một tay nhưng vẫn có thể thắng được những người hai tay mà có thái độ tiêu cực đó. Suy nghĩ một chút về những điều anh ấy nói bạn sẽ thấy nó đúng không chỉ với việc đánh golf mà còn đúng với một khía cạnh của cuộc sống nữa.

BỐN ĐIỀU NÊN LÀM ĐỂ THOÁT KHỎI VIỆC “LẤY SỨC KHỎE ĐỂ BÀO CHỮA”

Liều vắc-xin hữu hiệu nhất để chống lại chứng “lấy sức khỏe để bào chữa” sẽ gồm bốn liều:

1. Hãy tránh nhắc đến sức khỏe của bạn. Càng nói nhiều về bệnh tật của bạn, kể cả chỉ là cảm cúm thường thôi, bệnh sẽ ngày càng trầm trọng thêm. Việc nhắc đi nhắc lại về tình trạng sức khỏe xấu giống như khi bạn bón phân cho những hạt mầm “tiêu cực” vậy. Hơn nữa, thói quen than thở về sức khỏe là một thói quen xấu. Nó sẽ làm cho mọi người xung quanh bạn cảm thấy buồn chán. Nó cũng khiến bạn trong mắt người khác là một người tự cho mình là trung tâm và giả tạo. Những người thành đạt là người luôn biết cách tránh nhắc đến tình trạng sức khỏe “xấu”. Một người cứ mãi than thở về mình có thể (xin cho phép tôi được nhấn mạnh từ có thể) sẽ lấy được chút thương cảm từ người khác nhưng không bao giờ có thể khiến họ tôn trọng và phục vụ cho mình cả.
2. Đừng quá lo lắng về sức khỏe. Tiến sĩ Walter Alvarez, cố vấn danh dự của Bệnh viện Mayo đẳng cấp thế giới, gần đây đã chia sẻ “Đối với những người luôn lo lắng, sợ hãi về bệnh tình của mình, tôi luôn khẩn cầu họ hãy học tập cách tự điều khiển bản thân mình trước đã. Ví dụ, một người đàn ông luôn ám ảnh về việc bị viêm túi mật trong khi tám phim chụp X-quang khác nhau mà chúng tôi đã chụp đều cho thấy túi mật của anh ta hoàn toàn khỏe mạnh. Tôi đã phải khẩn cầu anh ta đừng tiếp tục chụp X-quang túi mật nữa. Tôi cũng phải van nài hàng trăm người luôn nghĩ mình mắc bệnh về tim khác từ bỏ việc thực hiện điện tâm đồ”
3. Hãy thực sự biết ơn khi sức khỏe của bạn vẫn đang rất tốt. Có một câu nói cổ xưa rất có giá trị thế này: “Tôi luôn than thở về việc phải đi đôi giày cũ sờn rách cho đến khi tôi gặp một người còn không có chân mà đi.” Thay vì suốt ngày ca thán về việc bản thân “không cảm thấy khỏe”, bạn nên vui vì cho đến lúc này bạn vẫn đang rất khỏe mạnh thì hơn. Cảm thấy biết ơn vì sức khỏe bạn đang có là liều vắc-xin hiệu quả đẩy lùi mệt mỏi, đau đớn và những căn bệnh thực sự.
4. Thường xuyên nhắc nhở bản thân rằng “Thà bị mòn còn hơn bị gỉ”. Cuộc sống là để tận hưởng. Đừng lãng phí cuộc sống tươi đẹp này. Đừng để cuộc sống trôi qua với những lo lắng, thở than về bệnh tật.

2. “Nhưng phải có trí tuệ thì mới thành công được”

Căn bệnh lấy trí thông minh ra để bào chữa hay căn bệnh “Tôi không đủ thông minh” rất phổ biến. Thực tế, khoảng 95% chúng ta đều mắc phải căn bệnh này ở các mức độ nặng nhẹ khác nhau. Không giống với các dạng bệnh “tự bào chữa” khác, những người mắc phải dạng lấy trí thông minh để bào chữa này thường chịu đựng trong im lặng. Không nhiều người chịu thừa nhận rằng họ nghĩ họ không đủ thông minh. Thay vào đó, họ cảm nhận và tự gặm nhấm nỗi đau sâu trong tâm tưởng.

Hầu hết chúng ta đều mắc hai lỗi cơ bản trong việc đánh giá trí thông minh của bản thân:

1. Chúng ta đánh giá thấp năng lực trí não của bản thân
2. Chúng ta đánh giá quá cao năng lực trí não của người khác

Bởi vì hai lỗi cơ bản trên, nhiều người thường có xu hướng đánh giá thấp khả năng của bản thân. Họ thất bại khi đối mặt với các tình huống nhiều thử thách vì những tình huống đó “cần sử dụng não”. Nhưng bên cạnh đó, vẫn có những người không quan tâm đến trí thông minh và những người này thực tế lại là người làm nên chuyện. Vấn đề ở đây không phải là IQ của bạn bao nhiêu mà là cách bạn áp dụng những thứ bạn có. Tư duy để làm chủ trí tuệ của mình quan trọng hơn con số IQ bạn có. Tôi sẽ nhắc lại một lần nữa, vì điều này vô cùng quan trọng: Tư duy để làm chủ trí tuệ của mình quan trọng hơn con số IQ bạn có rất nhiều.

Để trả lời cho câu hỏi “Con của bạn có thể trở thành nhà khoa học hay không?”, Tiến sĩ Edward Teller, một trong những nhà vật lý học hàng đầu đã đưa ra ý kiến sau “Một đứa trẻ không cần có tư duy nhanh như chớp mới có thể trở thành nhà khoa học, cũng không cần có trí nhớ siêu phàm hay phải học thật giỏi ở trường. Điều duy nhất cần thiết đó là phải có đam mê với khoa học.”

Đam mê, nhiệt huyết là yếu tố cần thiết để thành công trong mọi lĩnh vực, kể cả khoa học.

Với thái độ lạc quan, tích cực và hợp tác, một người với IQ 100 có thể kiếm được nhiều tiền hơn, được nhiều người tôn trọng hơn và gặt hái được nhiều thành công hơn cả những người có IQ 120 nhưng tiêu cực, bi quan và thiếu hợp tác.

Chỉ cần có đủ đam mê để thực hiện công việc đến nơi đến chốn – dù đó là công việc vặt hay các dự án lớn thì đã tốt hơn rất nhiều so với người có thừa thông minh nhưng chẳng làm việc gì cả. Có đam mê là đã nắm chắc 95% khả năng thành công rồi.

Năm ngoái, tôi có về thăm trường cũ và tham gia một bữa tiệc gặp mặt sinh viên cũ của trường. Tôi gặp lại một người bạn học cũ đã 10 năm chưa tái ngộ. Chuck là một sinh viên rất sáng dạ và đã tốt nghiệp với tấm bằng Danh dự. Lần cuối cùng tôi gặp cậu ấy, cậu ấy đã chia sẻ với tôi mục tiêu của mình là mở một công ty riêng ở Tây Nebraska.

Tôi hỏi Chuck hiện nay cậu ấy đang kinh doanh trong lĩnh vực gì.

Chuck thú nhận với tôi rằng “Tớ không mở công ty nữa. Nếu như bây giờ là năm năm trước hay thậm chí là một năm trước, cậu hỏi điều này tớ sẽ không bao giờ trả lời đâu. Nhưng giờ tớ đã sẵn sàng để chia sẻ về nó rồi.”

“Khi tớ nhớ lại những gì học được ở trường, tớ phát hiện ra mình rất giỏi trong việc phân tích tại sao một ý tưởng kinh doanh lại thất bại. Tớ học được mọi cạm bẫy trong kinh doanh, học được mọi nguyên nhân tại sao một doanh nghiệp nhỏ lại thất bại: “Bạn phải có nguồn vốn dồi dào”; “Phải xác định chính xác chu kỳ kinh tế”; “Thị trường đang có nhu cầu lớn với sản phẩm bạn cung cấp không?”; “Nền kinh tế địa phương có ổn định không?”. Có một ngàn lẻ một thứ cần phải kiểm tra trước.

“Điều làm tớ buồn rầu nhất là rất nhiều bạn học cùng cấp 3 với tôi, ngày trước họ học không giỏi, thậm chí có người còn không đi học đại học, đang rất thành công với công việc kinh doanh của họ. Còn tôi, ì ạch bám theo sau, làm công việc của một nhân viên kiểm tra cước phí vận chuyển hàng. Giá mà ngày xưa tớ được dạy cách làm thế nào để một doanh nghiệp nhỏ thành công, có lẽ giờ đây tớ đã làm được nhiều điều hơn hẳn.”

Rõ ràng Chuck rất thông minh nhưng cậu ấy đã không biết cách sử dụng trí thông minh đó để đạt đến thành công.

Tại sao những người thông minh cũng có thể thất bại. Tôi có một người bạn thân nhiều năm thực sự có tố chất của một thiên tài, một bộ óc siêu việt thuộc nhóm Phi Beta Kappa3. Mặc dù anh ấy là một trong số những người có IQ cao nhất, anh ấy lại là người thất bại nhất mà tôi từng biết. Anh ấy đang làm một công việc rất bình thường (anh ấy rất sợ phải chịu trách nhiệm). Anh ấy cũng chưa từng kết hôn (vì luôn nghĩ rằng rất nhiều cuộc hôn nhân đều kết thúc, đường ai nấy đi). Anh ấy cũng có rất ít bạn bè (mọi người đều chán anh ấy). Anh ấy cũng chưa từng đầu tư vào bất cứ thứ gì cả (vì sợ mất tiền). Người đàn ông này dành toàn bộ trí tuệ của bản thân để chứng minh mọi thứ là không thể thay vì để tìm ra con đường dẫn đến thành công.

Vì những suy nghĩ tiêu cực lấp đầy bộ não, anh bạn của tôi đóng góp rất ít và chẳng tạo ra gì cả. Tôi chắc chắn nếu anh ta thay đổi thái độ, anh ấy sẽ có thể làm nên chuyện. Anh ấy có một bộ não của một vĩ nhân nhưng lại thiếu sức mạnh ý chí.

Tôi xin được kể một câu chuyện khác về một người bạn quen thân của tôi, người đã được tuyển vào Quân đội ngay sau khi lấy bằng Tiến sĩ của một trường Đại học hàng đầu New York. Anh ấy đã làm gì trong ba năm nhập ngũ? Không phải là sĩ quan, cũng không phải là chuyên viên huấn luyện, anh ấy chỉ làm một anh lính lái xe tải. Tại sao vậy? Câu trả lời là vì anh ấy luôn giữ thái độ tiêu cực với những người bạn lính của anh ta (“Tôi giỏi hơn họ nhiều”), với phương pháp huấn luyện và thủ tục trong quân ngũ (“Chúng thật ngu ngốc”), với kỉ luật quân đội (“Thứ này không dành cho tôi”), với tất cả mọi thứ và với cả chính anh ta (“Tôi thật ngu ngốc khi không tìm ra được cách thoát khỏi nơi quái quỷ này”).

Người bạn này của tôi không được ai tôn trọng cả. Tất cả kiến thức sâu rộng của anh ấy đều bị chôn vùi. Chính thái độ tiêu cực của anh ta biến anh ấy trở thành kẻ tầm thường.

Hãy luôn nhớ rằng tư duy để dùng trí thông minh cho đúng quan trọng hơn rất nhiều chỉ số IQ của chúng ta. Kể cả bạn có bằng tiến sĩ hay hơn nữa thì cũng không thể thoát khỏi quy luật thành công cơ bản này.

Nhiều năm trước, tôi thân thiết với Phil F., một trong số những chuyên viên cấp cao của một công ty quảng cáo nổi tiếng. Phil lúc đó đang là giám đốc marketing của công ty và anh ấy làm việc vô cùng hiệu quả.

Vậy Phil có phải là “thiên tài”? Còn lâu anh ấy mới có thể so với hai chữ “thiên tài”. Phil chẳng biết gì về các phương pháp nghiên cứu. Anh ấy cũng không có kiến thức về thống kê và không tốt nghiệp Đại học nào cả (mặc dù những nhân viên dưới quyền của anh ấy đều tốt nghiệp Đại học hết). Phil không bao giờ giả vờ là anh ấy biết các phương pháp nghiên cứu cả. Vậy điều gì đã giúp Phil kiếm được 30,000 đô một năm trong khi không có cấp dưới nào của anh đạt đến 10,000 đô?

Câu trả lời là đây: Phil là một “kỹ sư con người”. Phil luôn giữ thái độ tích cực 100%. Phil có khả năng truyền cảm hứng cho người khác khi họ cảm thấy chán nản. Phil luôn sống hết mình và biết cách khơi gợi đam mê của người khác. Anh ấy hiểu họ và cũng thật lòng yêu quý họ.

Không phải là bộ não của anh ấy mà chính cách anh ấy quản lý tư duy của mình đã nâng giá trị của Phil lên gấp 3 lần so với những người có IQ cao hơn anh ấy.

Theo thống kê, trong số 100 người học Đại học, không đến 50 người trong số đó tốt nghiệp. Tôi tò mò không biết tại sao thực tế lại như vậy và quyết định đem vấn đề này đi hỏi một vị giám đốc tuyển sinh ở một trường Đại học lớn.

Vị giám đốc đó đã trả lời rằng “Không phải là vì họ thiếu thông minh. Chúng tôi sẽ không nhận một sinh viên không đủ khả năng vào trường. Cũng không phải là vì thiếu tiền vì hầu hết đều có thể trang trải tiền học phí. Lý do thực sự nằm ở thái độ. Anh sẽ ngạc nhiên là có rất nhiều sinh viên bỏ học chỉ vì không thích giáo sư đang dạy, môn học đang học hay thậm chí là vì không thích bạn học của mình.”

Cũng chính thái độ tiêu cực là lý do mà cánh cửa dẫn đến vị trí quản lý cấp cao khép lại với rất nhiều nhà quản lý trẻ tuổi. Không phải thiếu thông minh mà chính thái độ cáu kỉnh, tiêu cực, bi quan, coi thường người khác đã giữ chân hàng nghìn nhà quản lý trẻ. Một vị chủ tịch đã chia sẻ với tôi là “Rất hiếm khi chúng tôi bỏ qua một ứng viên trẻ vì họ thiếu thông minh. Do thái độ của họ cả thôi.”

Tôi đã từng nán lại một công ty bảo hiểm để tìm hiểu xem tại sao 25% đại lý đứng đầu lại bán được hơn 75% số bảo hiểm trong khi 25% đại lý kém nhất lại chỉ bán được hơn 5% trong tổng số bảo hiểm. Tôi đã kiểm tra cẩn thận hàng ngàn hồ sơ nhân sự. Cuộc khảo sát cho thấy không hề có sự chênh lệch rõ rệt nào về IQ. Hơn nữa, chênh lệch về trình độ học vấn cũng không phải lý do dẫn đến chênh lệch về doanh số bán hàng. Sự khác biệt giữa đại lý thành công và thất bại cuối cùng nằm ở thái độ hay sự khác biệt trong kiểm soát tư duy. Nhóm đứng đầu ít lo âu hơn, làm việc hết mình hơn và thực sự quan tâm chân thành đến người khác.

Chúng ta không thể làm gì để thay đổi trí tuệ bẩm sinh của bản thân nhưng chắc chắn có khả năng thay đổi cách chúng ta sử dụng những gì bản thân có.

Tri thức là sức mạnh – khi chúng ta sử dụng nó một cách hợp lý. Đồng minh vững chắc của căn bệnh “lấy trí thông minh để bào chữa” là tư duy sai lệch về kiến thức. Chúng ta vẫn thường nghe người ta nói tri thức là sức mạnh. Nhưng lời khẳng định đó chỉ đúng có một nửa thôi. Tri thức chỉ là sức mạnh tiềm ẩn thôi và nó chỉ có thể trở thành sức mạnh khi được dùng đúng lúc, đúng chỗ và có ích.

Truyện kể rằng có người đã hỏi nhà bác học Einstein một dặm bằng bao nhiêu bộ (feet). Einstein đã bình thản đáp lại “Tôi không biết. Tại sao tôi lại phải ghi nhớ những điều mà mở bất cứ cuốn sách tham khảo nào ra tôi cũng có thể dễ dàng tìm thấy trong hai phút chứ?”

Einstein đã dạy chúng ta một bài học rất lớn. Ông ấy cho rằng sẽ hữu ích hơn khi chúng ta dùng não để suy nghĩ chứ không phải coi bộ não như một cái kho chứa đầy kiến thức lộn xộn.

Henry Ford đã từng kiện Chicago Tribune về việc phỉ báng ông là kẻ ngu dốt trên mặt báo. Đáp lại những nhận định bên phía Tribune, Henry chỉ đưa ra tuyên bố “Hãy chứng minh điều đấy đi.”. Bên phía Tribune đã đưa ra một số câu hỏi đơn giản kiểu như “Benedict Arnold là ai?”, “Cuộc chiến tranh Cách mạng nổ ra khi nào?”, và nhiều câu hỏi tương tự khác. Dĩ nhiên, với một người ít được tiếp xúc với giáo dục chính quy như Henry, rất khó để ông trả lời những câu hỏi đó.

Cuối cùng, Henry bực bội nói “Tôi không biết câu trả lời cho các câu hỏi của quý vị nhưng trong vòng 5 phút, tôi có thể tìm ra được người biết những vấn đề đó.”

Henry Ford hầu như chẳng mấy quan tâm đến những thông tin không cần thiết. Tuy nhiên, ông ấy luôn nắm rõ điều mà mọi nhà quản lý cấp cao cần biết: khả năng biết cách chọn lọc thông tin quan trọng hơn việc dùng trí óc chỉ như một ga-ra chứa đầy nhóc thông tin linh tinh, không cần thiết.

Một người trong đầu chứa đầy kiến thức, thực sự họ đáng giá bao nhiêu? Tôi đã có một buổi tối rất thú vị ở bên một người bạn của tôi. Anh ấy đang là giám đốc của một công ty sản xuất. Tuy công ty mới thành lập nhưng phát triển rất nhanh và đạt được một số thành công nhất định. Chúng tôi ngồi xem tivi cùng nhau. Lúc đó, trên tivi đang chiếu một chương trình câu đó rất nổi tiếng. Người đang giải đố trong chương trình đã xuất hiện rất nhiều lần trong vài tuần nay. Anh ấy có thể trả lời câu hỏi ở tất cả mọi lĩnh vực, rất nhiều trong số đó tôi thấy chẳng có nghĩa lý gì cả.

Sau khi anh ta trả lời một câu hỏi vớ vẩn gì đó về một vấn đề liên quan đến một ngọn núi ở Argentina, anh bạn của tôi quay ra và hỏi “Anh nghĩ tôi sẽ trả bao nhiêu tiền cho anh chàng này nếu anh ta làm việc cho tôi?”

Tôi hỏi lại “Anh sẽ trả bao nhiêu?”

“Không quá 300 đô, mà không phải 300 đô cho một tuần hay một tháng đâu mà cả đời anh ấy chỉ đáng giá thế thôi ấy. Tôi đã quan sát rất kĩ anh ta rồi. “Vị chuyên gia” này không có khả năng tư duy. Anh ta chỉ có thể ghi nhớ thôi. Anh ấy giống như một cuốn bách khoa toàn thư bản người thật vậy. Tôi đoán với 300 đô tôi có thể mua được một bộ bách khoa toàn thư rất tốt rồi. Mà có vẻ giá đó còn hơi nhiều đấy. 90% những điều anh ta biết đều có thể tìm thấy được trong một cuốn sách lịch 2 đô.”

Anh ấy tiếp tục nói “Tôi cần là những người có thể giải quyết được vấn đề, có thể đưa ra được các ý tưởng, có ước mơ và biết phát triển những mơ ước đó thành hiện thực. Tôi cần những người có thể kiếm ra tiền cùng tôi, chứ không phải là một người đầy ắp kiến thức nhưng chẳng làm được việc gì cả.”

BA CÁCH ĐỂ THOÁT KHỎI CĂN BỆNH “LẤY TRI THỨC ĐỂ BÀO CHỮA”

Có ba cách đơn giản để thoát khỏi hoàn toàn căn bệnh này:

1. Đừng bao giờ đánh giá thấp trí tuệ của bản thân và đánh giá quá cao trí tuệ của người khác. Đừng hạ thấp giá trị của bản thân mình mà hãy tập trung vào những điều mình đang có. Không ngừng khám phá tài năng của bản thân và luôn nhớ rằng IQ của bạn bao nhiêu không phải là vấn đề cần quan tâm đến. Thay vào đó, cách bạn sử dụng trí tuệ của mình mới quan trọng. Hãy học cách kiểm soát tư duy của mình thay vì ôm ấp nỗi lo lắng về con số IQ.

2. Mỗi ngày hãy luôn nhắc nhở bản thân rằng “Thái độ quyết định tất cả, chứ không phải là trí thông minh.” Dù là ở nhà hay nơi làm việc, hãy luôn giữ thái độ tích cực nhất. Suy nghĩ nhiều hơn về cách để vươn tới thành công, thay vì tìm lý do cho những thất bại. Hãy thức dậy mỗi ngày với suy nghĩ “Tôi sẽ chiến thắng”. Hãy sử dụng tư duy một cách tích cực và sáng tạo, dùng nó để chiến thắng, chứ đừng dùng nó để bào chữa cho những thất bại của bản thân.

3. Hãy nhớ rằng khả năng tư duy có giá trị hơn rất nhiều khả năng ghi nhớ thông tin. Hãy suy nghĩ để sáng tạo và phát triển các ý tưởng, để tìm ra những phương thức mới và tốt hơn. Hãy luôn tự hỏi mình rằng “Mình đang dùng trí tuệ của mình để làm nên lịch sử hay chỉ đang dùng nó để ghi nhớ lịch sử của người khác?”

3. “Vô ích thôi. Tôi quá già (hoặc quá trẻ) rồi”

Căn bệnh lấy tuổi tác ra để bào chữa dễ thấy ở hai dạng: “Tôi quá già” và “Tôi quá trẻ”. Chắc hẳn bạn đã từng nghe hàng trăm người ở mọi độ tuổi khác nhau bào chữa cho sự yếu kém và thất bại của bản thân như thế này “Tôi quá già (hoặc quá trẻ) để đột phá tại thời điểm này. Tôi không thể làm điều tôi muốn hoặc tôi không thể làm vì tôi đã quá già rồi (hoặc tôi còn thiếu nhiều kinh nghiệm).”

Có một thực tế đáng ngạc nhiên là có rất ít người cảm thấy mình đang làm việc “đúng tuổi”. Thật không may là thế. Lời bào chữa này đã đóng sập cánh cửa cơ hội thực sự đối với hàng ngàn người. Họ luôn nghĩ tuổi của họ không phù hợp tại thời điểm đó và họ còn chẳng thèm cố gắng một chút nào.

Lời bào chữa “Tôi quá già” là lời bào chữa phổ biến nhất. Căn bệnh này cứ dần lan rộng theo một cách rất từ tốn và nhẹ nhàng. Trên TV hiện đang chiếu một bộ phim về một vị giám đốc mất việc khi công ty sát nhập. Ông ta không thể tìm được việc vì đã quá già. Ngài Giám đốc tìm việc mấy tháng trời nhưng không chỗ nào chấp nhận ông ta cả. Cuối cùng, sau một hồi suy đi tính lại, ông ấy đi đến kết luận “Thôi, dù sao mình cũng đã quá già rồi, đến lúc nghỉ ngơi thôi.”

Chủ đề “Tại sao bạn thất bại ở tuổi 40” là chủ đề rất phổ biến trên các tạp chí và các vở kịch. Lý do cho sự nổi tiếng này không phải vì đó là sự thật mà là vì chủ đề này như một chiếc phao cứu sinh cho những con người đang lo lắng tìm lời bào chữa cho thất bại của mình.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI CĂN BỆNH “LẤY TUỔI TÁC RA ĐỂ BÀO CHỮA”?

Căn bệnh này hoàn toàn có thể chữa khỏi. Một vài năm trước, khi đang xây dựng chương trình đào tạo kinh doanh, tôi đã phát hiện ra một loại serum rất tốt có thể vừa chữa khỏi căn bệnh này vừa giúp bạn miễn dịch với nó ngay từ đầu.

Tham gia chương trình đào tạo của tôi, có một thực tập sinh tên là Cecil. Cecil, 40 tuổi, muốn chuyển hướng công việc trở thành đại diện bán hàng của công ty. Nhưng ông ấy luôn nghĩ là mình quá già. Ông ấy tâm sự với tôi, “Sau tất cả, tôi lại đang ở đây và bắt đầu lại từ đầu. Tôi đã quá già, tôi 40 tuổi rồi đấy.”

Tôi đã nói chuyện với Cecil rất nhiều lần về vấn đề “tuổi già”. Tôi đã thử dùng những lời an ủi kiểu như “Già hay không là do bạn cảm giác thôi” nhưng chẳng đi đến đâu cả (Mọi người thường vặn vẹo lại là “Thì tôi đang cảm thấy mình già đây.”)

Cuối cùng, tôi đã tìm ra được một phương pháp hiệu quả. Một ngày sau buổi đào tạo, tôi đã thử phương pháp đó với Cecil. Tôi hỏi Cecil “Khi nào thì một người bắt đầu đi làm?” Anh ấy nghĩ một lúc và trả lời “Chắc là khoảng tầm năm 20 tuổi.”

Tôi tiếp tục hỏi “Thế khi nào thì dừng không làm việc nữa?” và Cecil trả lời “Nếu một người còn khỏe mạnh và yêu thích công việc của mình, tôi nghĩ người đó có thể tiếp tục đến năm 70 tuổi”

“Có rất nhiều người có thể làm việc khi họ đã hơn 70 tuổi. Nhưng, thử đánh giá theo như quan điểm của anh nhé. Theo anh thì một người có thể làm việc trong khoảng từ 20 đến 70 tuổi. Khoảng thời gian đó là 50 năm, nửa thế kỉ đó, Cecil ạ. Năm nay anh 40 tuổi, vậy anh đã dành bao nhiêu năm để làm việc rồi?”

“Khoảng 20 năm”

“Vậy anh còn bao nhiêu năm chưa làm việc nữa?”

“30 năm nữa”

“Cecil ạ, vậy là anh còn chưa đi được nửa con đường; anh mới chỉ đi được 40% con đường sự nghiệp của mình thôi.”

Tôi nhìn Cecil và thấy có vẻ anh ấy đã hiểu vấn đề. Anh ấy đang dần thoát khỏi căn bệnh lấy tuổi tác ra để bào chữa. Cecil thấy anh ấy vẫn còn rất nhiều năm với nhiều cơ hội. Anh ấy đã thay đổi ý nghĩ từ “Tôi đã già rồi” sang “Tôi vẫn còn trẻ”. Cecil của hiện tại đã nhận ra rằng tuổi tác không phải là vấn đề quan trọng. Chính thái độ với tuổi tác quyết định tuổi tác sẽ giúp bạn thành công hay chỉ là một chướng ngại trong cuộc đời.

Thoát khỏi căn bệnh lấy tuổi tác ra để bào chữa sẽ mở ra những cánh cửa cơ hội mà trước đó bạn nghĩ bạn hoàn toàn không thể bước qua. Tôi có một người họ hàng đã làm rất nhiều nghề - bán hàng, điều hành công ty riêng, làm nhân viên ngân hàng nhưng vẫn chưa tìm ra được nghề ông ấy thích làm nhất. Cuối cùng, ông ấy thấy rằng Thống đốc là “nghề” mà ông ấy thích làm nhất. Nhưng khi nghĩ đến nó, ông ấy thấy mình đã quá già. Ông ấy đã 45 tuổi, có ba đứa con còn nhỏ và không có nhiều tiền.

Nhưng may mắn là, sau khi suy nghĩ về thế mạnh của bản thân, ông ấy vẫn tự nhủ “45 tuổi thì đã sao, mình sẽ trở thành Thống đốc.”

Dù chẳng có gì ngoài niềm tin mạnh mẽ, ông ấy vẫn đăng kí một khóa đào tạo chính trị 5 năm ở Wisconsin. Năm năm sau, ông ấy đã thực sự trở thành Thống đốc bang Illinois và dần ổn định.

Già nua sao? Dĩ nhiên là không rồi. Ông ấy vẫn còn tận 20 năm nữa mới hết tuổi làm việc. Trước đây không lâu, tôi đã có thời gian ngồi nói chuyện với ông ấy và ông ấy đã nói với tôi thế này “Nếu tôi không đưa ra quyết định táo bạo đó vào năm 45 tuổi, chắc hẳn giờ đây tôi sẽ là một ông già cau có khó chịu rồi. Nhưng thật tuyệt là tôi đã không làm thế. Tôi thấy tôi giờ đây như trẻ ra 25 tuổi vậy.”

Và quả thật trông ông ấy rất trẻ. Khi bạn thoát khỏi căn bệnh lấy tuổi tác để bào chữa, tự nhiên sự lạc quan của tuổi trẻ sẽ quay về với bạn và cho bạn cảm giác mình thật trẻ trung. Khi bạn đánh bại nỗi sợ tuổi tác, bạn sẽ sống lâu hơn và thành công hơn rất nhiều.

Câu chuyện của một người đồng nghiệp cũ ở trường đại học của tôi dưới đây là một câu chuyện thú vị về đánh bại căn bệnh lấy tuổi tác để bào chữa. Bill tốt nghiệp Đại học Harvard vào những năm 20 của thế kỉ 20. Sau 24 năm lăn lộn trong nghề môi giới chứng khoán, tài sản của Bill vẫn rất khiêm tốn và ông ấy quyết định trở thành một giáo sư đại học. Bạn bè của Bill đều nói rằng rồi ông ấy sẽ không thể chịu đựng nổi môi trường học thuật khắc nghiệt mà vất vả và nghèo nàn đâu. Nhưng Bill vẫn quyết tâm theo đuổi mục tiêu của mình và đăng ký vào Đại học Illinois ở tuổi 51. Ở tuổi 55, ông ấy đã có được tấm bằng của mình. Hiện tại, Bill đang là trưởng khoa Kinh tế học của một trường Đại học khai phóng 4danh tiếng và rất vui vẻ với cuộc sống hiện tại của mình. Ông ấy luôn mỉm cười mỗi khi kể về câu chuyện của bản thân “Tôi vẫn còn 1/3 số năm sung sức nữa cơ đấy.”

Luôn nghĩ về tuổi già là một căn bệnh dẫn đến thất bại. Hãy đánh bại nó, đừng để nó cản bước thành công của bạn.

Thế nào mới được gọi là “quá trẻ”? Căn bệnh “Tôi quá trẻ” cũng gây ra nhiều thất bại trong cuộc đời. Khoảng một năm trước, anh bạn Jerry 23 tuổi của tôi đã đến gặp tôi cùng với vấn đề của anh ấy. Jerry là một chàng trai trẻ khỏe mạnh. Cậu ấy đã từng phục vụ trong quân đội và là một lính nhảy dù. Sau khi xuất ngũ, cậu quay trở lại học Đại học. Cậu vừa đi học Đại học vừa đi làm kiếm tiền nuôi vợ con. Ngoài giờ học, cậu đi làm nhân viên bán hàng cho một công ty kho bãi và vận chuyển lớn. Anh ấy thể hiện xuất sắc ở cả trường Đại học và ở công ty.

Nhưng khi đến gặp tôi, anh ấy toát ra vẻ lo lắng khó lí giải “Tiến sĩ Schwartz à, tôi đang gặp rắc rối. Công ty tôi đang làm đề nghị thăng chức cho tôi thành quản lý bán hàng. Tôi sẽ quản lý một đội bán hàng có 8 nhân viên.”

Tôi chúc mừng cậu ấy “Chúc mừng cậu nhé, thật là một tin tuyệt vời! Nhưng cậu có điều gì muộn phiền thì phải.”

“Tất cả 8 nhân viên dưới quyền tôi đều hơn tôi từ 7 đến 21 tuổi. Ông nghĩ tôi phải làm gì bây giờ? Tôi có thể gánh vác trọng trách này không?”

Tôi khuyên nhủ “Jerry ạ, Tổng giám đốc của công ty cậu chọn cậu vì ông ấy thấy cậu đủ chín chắn và phù hợp với công việc này. Nếu không thế, ông ấy sẽ không bao giờ giao công việc này cho cậu đâu. Hãy luôn ghi nhớ 3 điều tôi nói này và cậu sẽ thấy mọi thứ rồi sẽ ổn cả thôi: Thứ nhất, đừng bao giờ lo lắng nhiều về tuổi tác. Hãy lấy ví dụ trong một trang trại, một cậu bé sẽ trở thành một người đàn ông khi cậu ấy chứng minh được mình có thể làm công việc của một người đàn ông. Cậu bé đó không cần đợi đủ tuổi để làm những công việc đó. Và cậu cũng vậy. Khi cậu chứng minh được mình có thể đảm nhiệm tốt công việc của một người quản lý bán hàng, tức khắc cậu sẽ thấy mình đủ chín chắn và phù hợp.

“Thứ hai, đừng bao giờ lợi dụng nhân viên của mình. Hãy luôn giữ thái độ tôn trọng với họ, hỏi ý kiến họ và làm cho họ cảm thấy đang làm việc cho một người lãnh đạo thực thụ, chứ không phải một kẻ độc tài. Có như vậy, nhân viên của cậu mới thực sự làm việc cho cậu mà không bao giờ chống đối lại.”

“Thứ ba, hãy quen dần với việc điều hành những người lớn tuổi hơn mình. Rất nhiều nhà lãnh đạo ở các lĩnh vực khác nhau trẻ hơn nhân viên của mình, vì vậy hãy quen dần với việc đó. Điều này sẽ giúp bạn rất nhiều trong tương lai, đặc biệt là khi những cơ hội lớn hơn thế này đến.”

“Và Jerry ạ, cậu phải luôn nhớ rằng tuổi tác sẽ không bao giờ là điểm yếu của cậu trừ khi cậu nghĩ nó là điểm yếu.”

Hiện tại, Jerry đang rất ổn định. Cậu ấy yêu thích ngành vận chuyển và đang chuẩn bị mở một công ty của riêng mình.

Tuổi trẻ sẽ trở thành trở ngại nếu bạn nghĩ về chúng như thế. Chúng ta vẫn thường nghe đến những công việc đòi hỏi người làm phải già dặn, chín chắn như môi giới chứng khoán hay bán bảo hiểm. Việc tóc bạn bạc trắng hay chẳng có tóc trên đầu cũng không có nghĩa lý gì trong việc lôi kéo lòng tin từ các nhà đầu tư. Vấn đề nằm ở việc bạn hiểu công việc đến đâu mà thôi. Nếu bạn hiểu công việc của mình và nắm bắt được tâm lý của những người xung quanh bạn thì bạn đã đủ trưởng thành để giải quyết được công việc rồi. Tuổi tác không hề có mối liên hệ nào với khả năng của bạn, trừ khi bạn ép mình cố nghĩ rằng chỉ có tuổi tác mới mang đến cho bạn những thứ bạn cần để thành công.

Rất nhiều người trẻ đang cảm thấy rằng họ bị ngăn trở nhiều vì còn quá ít tuổi. Hiện nay, có một thực tế là trong các công ty vẫn còn tồn tại nhiều người thiếu tự tin và luôn trốn tránh công việc. Những người này có thể sẽ ngáng đường bạn bằng rất nhiều lý do, như tuổi tác chẳng hạn. Nhưng những người luôn quan tâm đến sự phát triển của công ty thì sẽ không làm thế. Họ sẽ giao cho bạn những công việc mà họ nghĩ bạn có thể xử lý tốt. Hãy thể hiện cho mọi người thấy bạn có khả năng, luôn lạc quan, tích cực và bạn sẽ thấy tuổi trẻ của mình chính là lợi thế.

Nói tóm lại, để có thể thoát khỏi căn bệnh lấy tuổi tác để bào chữa, bạn nên:

1. Nhìn nhận tuổi tác hiện tại của mình theo hướng tích cực. Hãy luôn nghĩ rằng “Tôi vẫn còn trẻ” thay vì “Tôi đã già rồi”. Hãy tạo dựng cho mình thói quen suy nghĩ tích cực, luôn nghĩ đến những điều mới mẻ, luôn lạc quan và quan trọng là luôn thấy mình còn trẻ.
2. Ước tính số năm làm việc hiệu quả của bản thân. Hãy luôn nhớ rằng một người 30 tuổi vẫn có thể còn đến 80% thời gian làm việc hiệu quả ở phía trước. Và một người 50 tuổi vẫn có thể còn 40% thời gian cho những cơ hội tốt nhất. Cuộc sống thực sự dài hơn chúng ta vẫn nghĩ nhiều!
3. Tận dụng tương lai của bản thân để làm những việc mình thực sự muốn làm. Không bao giờ là quá muộn trừ khi bạn để những suy nghĩ tiêu cực và sự muộn màng nhấn chìm tâm trí. Hãy ngừng ngay những suy nghĩ kiểu như “Đáng ra mình nên bắt đầu từ nhiều năm trước”. Đó là tư duy của những kẻ thất bại. Thay vào nghĩ như thế, hãy nghĩ rằng “Tôi sẽ bắt đầu ngay bây giờ. Những năm tháng tốt đẹp nhất đang đợi tôi phía trước.” Đó mới là tư duy của những người thành công.
4. “Nhưng trường hợp của tôi khác lắm. Tôi chỉ kém may mắn thôi.”

Gần đây, tôi có nghe một kĩ sư giao thông bàn luận về vấn đề an toàn trên đường cao tốc. Anh ấy cho biết mỗi năm, số người tử vong do tai nạn giao thông lên đến 40,000 người. Điểm quan trọng nhất, mà anh ấy muốn nhấn mạnh, là thực ra những vụ việc như vậy không thể được gọi là “tai nạn” được. Cái mà chúng ta vẫn gọi là “tai nạn” thực chất lỗi nằm nhiều ở ý thức con người, chất lượng máy móc hoặc cả hai.

Những điều mà vị chuyên gia này nêu ra đã chứng minh cho điều mà các nhà thông thái mọi thời đại đều nhắc đến: Việc gì xảy ra cũng có lý do cả. Không có điều gì tự nhiên xảy ra trong thế giới này. Ngay cả “nắng mưa cũng là chuyện của trời” mà, chẳng thể tự mình sinh ra được. Những việc liên quan đến con người cũng không nằm ngoài quy luật đó.

Hầu như không ngày nào mà chúng ta không nghe thấy những tiếng than thở đổ lỗi cho vận rủi của những người xung quanh ta. Cũng như vậy, rất hiếm khi chúng ta không nghe thấy ai đó quy chụp thành công của người khác là do may mắn.

Để tôi lấy ra vài ví dụ để minh chứng việc con người chúng ta đã “đổ lỗi cho vận may” thế nào nhé. Gần đây, tôi có dịp dùng bữa trưa với ba nhà lãnh đạo trẻ. Trung tâm của cuộc nói chuyện hôm đó là George C., người vừa mới hôm qua được thăng chức.

Tại sao George lại được chọn cho vị trí đó? Ba người đều tập trung suy nghĩ và đưa ra rất nhiều lý do: nào là may mắn, thân thế tốt hay thậm chí là do vợ anh ta bợ đỡ cấp trên của anh ta. Mọi lý do đều được đưa ra nhưng không có lý do nào là sự thật cả. Sự thật chỉ đơn giản là George xuất sắc hơn những người khác mà thôi. Anh ấy luôn chăm chỉ, hoàn thành các công việc được giao hiệu quả hơn các nhân viên khác.

Tôi cũng biết chắc rằng những vị lãnh đạo cấp cao trong công ty đã cân nhắc và đánh giá cả 4 người trong một khoảng thời gian rất dài mới đưa ra quyết định thăng chức. Ba người bạn đang vỡ mộng của tôi lẽ ra phải hiểu được rằng các vị lãnh đạo cấp cao sẽ không bao giờ lựa chọn vị trí quan trọng như thế bằng trò rút thăm may mắn.

Tôi đã từng chia sẻ về tính nghiêm trọng của căn bệnh “đổ lỗi cho may mắn” với một quản lý bán hàng của một công ty sản xuất máy móc. Anh ấy rất hứng thú với chủ đề này và đã chia sẻ với tôi trải nghiệm của chính anh ấy.

“Tôi chưa thấy ai gọi vấn đề này bằng cái tên như anh gọi nhưng thực sự đây là một trong những thách thức lớn nhất mà mỗi quản lý bán hàng như chúng tôi đều phải đương đầu. Mới hôm qua thôi, đã có chuyện tương tự xảy ra trong công ty tôi.”

“Lúc đấy là khoảng 4 giờ chiều, một trong những nhân viên của tôi đi vào văn phòng với một đơn hàng máy trị giá 112,000 đô la. Một nhân viên khác, người có doanh số bán hàng rất thấp và cũng chính là nhân vật chính của câu chuyện, cũng đang ở văn phòng vào lúc đó. Sau khi nghe John thông báo tin tốt, anh ta tỏ vẻ ghen tị thấy rõ, cất lời chúc mừng nhưng lại nói thế này “John à, cậu lại gặp may rồi.”

“Điều mà người nhân viên kém cỏi kia không chấp nhận được là may mắn không hề liên quan gì đến việc John chốt được đơn hàng. John đã làm việc với vị khách hàng này nhiều tháng rồi. Anh ấy đã không ngừng tìm kiếm các khách hàng và nói chuyện với rất nhiều đối tác. John đã thức trắng không biết bao nhiêu đêm để tìm ra những phương án tốt nhất cho khách hàng. Sau đó anh ấy lại chạy đôn chạy đáo đi tìm các kĩ sư để họ đưa ra thiết kế sơ bộ cho thiết bị. John không may mắn, trừ khi bạn gọi việc lên kế hoạch cẩn thận và theo đuổi công việc đến cùng là may mắn.”

Giả sử may mắn được dùng để cải tổ hãng General Motors. Nếu may mắn có thể quyết định ai làm gì và ở vị trí nào thì tất cả các công ty sẽ phá sản mất. Nếu General Motors được cải tổ hoàn toàn dựa trên may mắn thì khi chọn ra ban quản trị của công ty, người ta cứ việc viết tên của tất cả nhân viên ra, bỏ vào một cái thùng và bốc thăm. Cái tên đầu tiên được rút thăm sẽ trở thành Chủ tịch Hội đồng quản trị, cái tên thứ hai sẽ trở thành Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị và cứ thế cho đến chức danh thấp nhất.

Nghe có vẻ ngớ ngẩn phải không? Đó là cách may mắn giải thích mọi thứ thôi các bạn ạ.

Những người gặt hái được thành công vang dội ở bất cứ ngành nghề nào, quản trị kinh doanh, bán hàng, luật, kĩ thuật, diễn xuất hay bất cứ ngành nghề nào khác, đều đạt được mục tiêu vì họ có thái độ đúng đắn và thực sự làm việc nghiêm túc.

Chiến thắng căn bệnh “đổ lỗi cho may mắn” bằng hai cách

1. Chấp nhận quy luật nhân quả. Hãy dành một giây để nhìn lại điều mà bạn cho là “may mắn” của ai đó. Bạn sẽ thấy rằng không phải may mắn mà chính nhờ sự chuẩn bị, lên kế hoạch kĩ càng cùng tư duy kiến tạo thành công đã đem đến cho họ vận may. Tương tự như vậy, hãy dành một giây để nhìn lại điều được coi là “vận rủi” của ai đó. Quan sát, đánh giá và bạn sẽ tìm ra được lý do. Những người thành công luôn biết rút kinh nghiệm từ thất bại còn những kẻ tầm thường thì chẳng rút ra được gì cả và cứ mãi đắm chìm trong chuỗi thất bại của cuộc đời mình.
2. Đừng trở thành một kẻ mộng mơ, tối ngày hao tổn tâm trí chỉ để mơ về một con đường thành công mà không cần nỗ lực. Chúng ta không thể thành công nhờ vận may được. Thành công chỉ đến khi bạn làm việc chăm chỉ và kiên trì áp dụng những nguyên tắc cần có để thành công. Đừng chờ đợi may mắn mang đến cho bạn sự thăng tiến, chiến thắng và những điều tốt đẹp. May mắn không được sinh ra để mang đến những điều tốt đâu. Vì thế, thay vì mơ mộng, hãy tập trung vào việc phát triển giá trị bản thân và tiến xa hơn trên con đường trở thành người chiến thắng.

---

1. 3 Tổ chức tôn vinh những sinh viên xuất sắc nhất nước Mỹ, sáng lập vào ngày 05/12/1776 tại Đại học William & Mary. Đây là hội sinh viên lâu đời nhất nước Mỹ.

2. 4 Giáo dục khai phóng (Liberal Arts Education) - là một triết lý giáo dục được áp dụng thấm nhuần trong tư tưởng giáo dục của các nước phương Tây hiện đại, đặc biệt là nước Mỹ. Giáo dục Khai phóng, đúng như cái tên của nó, nhấn mạnh vào sự tự do trong học thuật. Sự tự do trong học thuật tức là học sinh không bị giới hạn mà được khuyến khích phát triển trí tò mò, lòng đam mê khám phá những lĩnh vực mới mà bản thân khát khao tìm hiểu.