Chương 5 TẦNG 5 CỦA KIM TỰ THÁP ĐỜI BẠN - ĐƠN GIẢN HÓA CÁC MỐI QUAN HỆ
Giấc mơ đơn giản hóa của bạn: Đêm thứ sáu
Hiện tại, bạn đã bỏ lại sau lưng những tấm gương, chấn song và ống dẫn ở tầng dưới của kim tự tháp đời mình. Lần đầu tiên, bạn tỉnh táo nhìn xuống chân của kim tự tháp. Bạn cảm nhận được một niềm tự hào nhất định khi nhìn thấy kích cỡ của tòa dinh thự đại diện cho cuộc đời mình. Đồng thời, bạn cũng hết sức ngạc nhiên khi nhìn thấy những tầng phía dưới bỗng trống rỗng hoàn toàn. Bạn bỗng thấy mình thật cô độc ở bốn tầng đầu tiên.
Nhưng khi nhìn lại xung quanh, bạn phải bật cười khi sau lưng bạn và bên cạnh bạn chật ních người. Mọi người nói to với bạn “Xin chào!” và bạn bè vỗ vai bạn thân tình. Đây là một cuộc gặp mặt vui vẻ ngẫu nhiên với những người mà có thể đã lâu bạn không còn liên lạc. Khi họ ôm siết và hỏi han về cuộc sống của bạn, bạn nhận thấy có nhiều người quen thân thiết thật sự đang lặng yên đợi bạn phía sau.
Cuộc sống của bạn không chỉ bao gồm bản thân bạn. Trên thực tế, có hàng ngàn cuộc sống khác đang được kết nối với cuộc sống của bạn. Có thể bạn vốn nghĩ rằng tầng này của kim tự tháp sẽ nhỏ hơn, nhưng đến đây, bạn không còn chắc chắn liệu tòa kim tự tháp này có hình dạng giống kim tự tháp bình thường không, bởi càng leo lên cao, thỉnh thoảng kích cỡ của nó lại như càng phình to ra.
Bạn nhìn thấy cha mẹ, ông bà của mình, và trong khoảng không hư ảo, thậm chí bạn đã thoáng thấy cả những thế hệ trước nữa. Rất nhiều người có liên quan đến cuộc sống của bạn đã qua đời, nhưng ở tầng khổng lồ này, dường như ranh giới giữa sự sống và cái chết cũng như sự khác biệt về giai tầng không còn nữa. Bạn thấy người quản lý cũ, các giáo viên ngày trước, cũng như những người từng phụ thuộc vào mình. Bạn thấy những người đã chịu ơn bạn và những người mà bạn vẫn còn mang nợ. Bạn nhìn thấy con cái mình và ngay cả những đứa con mà bạn có thể có trong tương lai.
Bạn nhìn thấy những người mà bạn yêu thương, dù mối quan hệ với họ đã không còn. Bạn cảm nhận được rằng theo một cách đặc biệt nào đấy, bạn vẫn được kết nối với họ. Người duy nhất mà bạn không nhìn thấy được chính là người bạn đời hiện tại của bạn. Nhưng rồi bạn nhìn lên và trông thấy người bạn đời của mình đang kiên nhẫn chờ ở tầng trên. Bạn bắt đầu lao vào đám đông nhộn nhịp ở tầng thứ năm của kim tự tháp đời mình.
Mục tiêu đơn giản hóa ở Tầng 5
Học cách duy trì, làm sâu sắc thêm và tận hưởng mối quan hệ với những người xung quanh bằng nguyên tắc cho và nhận.
Bạn đã từng biết đến cảm giác tuyệt vời khi các vấn đề khó khăn tan biến sau khi bạn tâm sự với người khác? Khi bạn nhận được sự giúp đỡ bất ngờ? Hoặc khi bạn làm được điều tốt cho người khác? Nếu thiếu những điều như thế, cuộc sống của chúng ta sẽ rất nghèo nàn và phức tạp. Trái lại, cuộc sống của ta sẽ trở nên giàu có và đơn giản khi ta có bên mình nhiều bạn bè thân quen. Rất nhiều phương pháp đơn giản hóa mà chúng ta đã bàn đến sẽ trở nên hiệu quả hơn khi ta thực hành với những người khác.
Chương này sẽ gợi ý cho bạn cách để tìm ra những người như thế.
Bí quyết 21: Tham gia mạng lưới các mối quan hệ xã hội
Nếu từng đọc những bài phỏng vấn trên tạp chí, bạn sẽ nhận thấy những người nổi bật thường gặp được những người nổi bật khác. Đó là bí quyết để tạo dựng một mạng lưới các mối quan hệ: thông qua những cuộc gặp gỡ để trở nên nổi bật! Bạn có thể viết một quyển sách bán chạy, xuất hiện trên truyền hình, chủ trì các buổi hội thảo tuyệt vời hoặc có những thành công đáng nể trong kinh doanh..., nhưng nếu cuộc sống của bạn cô độc thì mọi thành công ấy sẽ chỉ bừng sáng trong giây lát rồi tắt ngấm.
Chẳng ai có thể tiến xa trong sự nghiệp mà không tích cực xây dựng các mối quan hệ hữu ích, nhưng ban đầu, điều đó lại thường bị coi nhẹ. Theo thời gian, việc tích cực xây dựng mối quan hệ dần được công nhận rộng rãi vì nó có ích cho tất cả những người liên quan. Tuy nhiên, chúng ta không nên xem việc tạo mối quan hệ là công cụ tìm kiếm khách hàng hay người bảo trợ, mà hãy nghĩ về nó như một tình huống tất cả các bên tham gia đều có lợi.
Bạn đừng tính toán theo kiểu “Mối quan hệ này có ích lợi gì cho tôi không?”. Nếu bạn thích một ai đó, hãy đầu tư thời gian vào mối quan hệ với họ, bất luận đó là đồng nghiệp hay chỉ là một người mới quen. Hãy tận hưởng mối quan hệ với các khách hàng và những đồng nghiệp mà bạn trân trọng. Đồng thời, hãy suy nghĩ theo cả hai hướng, không chỉ “Người này có thể giúp ích gì cho tôi?”, mà còn “Tôi có thể giúp được gì cho người này?”.
Sau đây là các quy tắc cơ bản để xây dựng mối quan hệ:
Liên tục: Hãy bám sát mối quan hệ, đặc biệt là trong khoảng thời gian đầu. Nếu suốt ba tháng đầu bạn chỉ bắt chuyện với một đồng nghiệp mới có vài lần ít ỏi, tất nhiên việc trở thành bạn thân của nhau trong tháng thứ tư sẽ rất khó khăn.
Thả lỏng: Đừng quá hấp tấp. Hãy để người khác có cơ hội tiếp cận bạn. Hãy tiến đến gần hơn, từng bước một.
Lên kế hoạch: Đừng phó mặc cho số phận. Dù các mối quan hệ thân thiết được xem như một món quà, thì việc lên kế hoạch cho các mối giao tế xã hội cũng là điều rất đáng làm. Những bí quyết dưới đây có thể giúp ích cho bạn.
Hãy dành “thời gian thăm hỏi”
Hãy đơn giản hóa việc thăm hỏi người thân, bạn bè, đồng nghiệp. Hãy chọn một ngày cụ thể trong tháng mà bạn sẽ mở rộng cửa để đón khách (chẳng hạn như buổi tối thứ Sáu tuần đầu tiên của mỗi tháng). Hãy đơn giản hóa tất cả, cũng đừng đưa ra tiêu chuẩn quá cao về thức ăn đãi khách. Vì không thể biết chắc được có bao nhiêu khách sẽ đến, nên bạn cần phải biết cách ứng biến để giúp cho cuộc gặp mặt được vui vẻ và thân tình hơn.
Lời khuyên:
Bạn có thể tổ chức tiệc “potluck”10 để mọi người cùng góp đồ ăn. Bạn chỉ phải chuẩn bị thức uống và các món cơ bản như bánh mì và bơ, thay vì phải hao tổn tâm sức nghĩ “Mình nấu gì cho kịp?”. Nội dung thư mời nên ghi rõ: Khi tham dự, hãy mang một món ăn để đóng góp. Nhờ vậy, bàn tiệc sẽ phong phú hơn.
10. Potluck: Kiểu tiệc mà mỗi người tự mang một món đến góp, tùy thích, không cần xác nhận món trước.
Cùng nấu ăn
Hãy nghĩ xem bạn có thể cùng nấu nướng với những ai trong số bạn bè? Bạn có thể sắp xếp chương trình bữa tiệc bao gồm cả giai đoạn nấu nướng cùng nhau để bạn không phải căng thẳng một mình trong bếp. Khi đó, với cùng một thời lượng, bạn có thể hoàn thành khối lượng công việc gấp đôi trong khi lại học hỏi thêm được một vài mẹo bếp núc mới.
Lời khuyên:
Nếu muốn làm quen với những người mới trong khu vực, bạn có thể dễ dàng tạo mối quan hệ qua các nền tảng trực tuyến, các hội nhóm trên mạng… để cùng tham gia các hoạt động cộng đồng, trò chơi vào buổi tối, đi bộ đường dài, thể thao hoặc du lịch.
Ngày của đại gia đình
Cách ấn định ngày đặc biệt cũng thích hợp để sum vầy bên cha mẹ, ông bà, anh chị em cô bác cùng các cháu trai và cháu gái. Hãy chọn một ngày cố định trong năm như thứ Hai Phục Sinh hay thứ Hai đầu tiên của Mùa Vọng làm ngày để đại gia đình tụ họp và thắt chặt tình thân, cả những người ở xa nữa. Cách này giúp ta không mất thời gian và công sức thăm viếng riêng lẻ từng người một, lại cho phép những người hiếm khi gặp mặt có dịp để kết nối dễ dàng hơn.
Cách tạo liên kết mới dễ dàng hơn
Khi bạn tổ chức một buổi tiệc, một buổi hội thảo, một buổi gặp mặt gia đình..., hãy đảm bảo rằng bạn không chỉ mời những người đã quen biết nhau mà còn có thể tạo lập thêm nhiều mối quan hệ mới cho các vị khách của mình.
Nếu mời mọi người đến dùng cơm, bạn có thể sắp xếp vị trí chỗ ngồi để tạo ra sự nối kết giữa mọi người với nhau. Hãy tổ chức các trò chơi sao cho mọi người ở tất cả các bàn có thể cùng tham gia.
Khi bạn tuyên bố “Bữa tiệc bắt đầu”, hãy gợi ý một cách cởi mở với mọi người: “Hãy tận dụng cơ hội để kết giao thêm nhiều bạn mới”. Nhiều người cho rằng đây là cách làm nóng không khí rất hiệu quả giúp cho mọi người có thể dễ dàng bắt chuyện với nhau.
Lời khuyên:
Đừng e ngại việc ghi bảng tên cho khách ở những buổi họp mặt lớn nếu nhiều khách mời không biết nhau. Hãy để mỗi người viết một điều gì đó đặc trưng nhưng cũng bí ẩn lên bảng tên của mình. Đó thật sự là một cách hay để giúp họ bắt chuyện tự nhiên hơn với những người chưa quen biết.
Lòng tốt dây chuyền
Oprah Winfrey, nữ hoàng của chương trình đối thoại trên truyền hình nổi tiếng ở Mỹ, đã tạo ra một luồng ảnh hưởng có tác động lớn đến xã hội Mỹ suốt những năm gần đây và ảnh hưởng đó được nhiều người gọi là “lòng tốt dây chuyền”. Mỗi người xem chương trình của bà sẽ làm một việc tốt cho người khác, đặc biệt là cho những người không hề trông đợi điều đó: tặng quà (hoa, sách, đĩa CD, ...), thăm viếng, đi chợ giùm, mời người đó đến ăn tối hay bất kỳ một việc làm tốt nào khác. Hãy làm những việc trong khả năng của mình. Tuy nhiên, hãy ghi nhớ một điều kiện: người nhận không được phép đền đáp lại bạn mà phải làm một việc tốt nào đó cho người khác. Và mọi việc cứ tiếp tục theo một dây chuyền như thế. Việc này sẽ mang đến nhiều kết quả tuyệt vời, chẳng hạn như người trồng hoa sẽ có những khách hàng hoàn toàn mới, những người hàng xóm thù địch đột nhiên trở thành bạn bè tốt của nhau... Điểm lý tưởng của ý tưởng này là nó có thể thực hiện được ở bất cứ đất nước nào. Vậy thì ngay bây giờ, bạn cũng có thể bắt đầu tự thực hiện ý tưởng này.
Trở thành một vị khách được chào đón
Những mối quan hệ cá nhân và công việc quan trọng nhất đời bạn sẽ đến từ những lời mời của người khác, từ đó dẫn đến những tình bạn thân thiết, nhưng đồng thời cũng có thể dẫn đến những mối oán thù dai dẳng chỉ vì một chút bất cẩn. Hãy đặt mình vào vị trí chủ nhà và tự hỏi bản thân xem ở vị trí ấy thì bạn sẽ kỳ vọng những gì từ các vị khách của mình.
Xác nhận lời mời
Nếu bạn nhận được thư hoặc thiệp mời, hãy xác nhận lại việc bạn có đến hay không, ngay cả khi người mời không yêu cầu điều đó.
Đến đúng giờ
Điều này ở Đức có nghĩa là: không được đến quá sớm, tốt nhất là đến muộn năm phút so với giờ hẹn và không muộn hơn. Nhờ vậy, bạn sẽ tránh quấy rầy công đoạn chuẩn bị của gia chủ và cũng không để mọi người phải đợi quá lâu.
Mang theo hoa
Một bó hoa được cắt tỉa gọn gàng (chứ không phải là một chậu kiểng) là món quà nhỏ tiện dụng. Tuy nhiên, nó cũng có khả năng tạo ra sự căng thẳng cho chủ nhà với các công đoạn: tháo bỏ lớp giấy gói, tìm một cái bình, cắt bớt các nhánh và cắm hoa.
Lời khuyên:
Bạn có thể tặng những giỏ hoa được cắm sẵn và giữ tươi bằng một miếng bọt biển chuyên dùng. Bên cạnh đó, hãy tránh tặng những loại hoa có ý nghĩa không hay nào đó. Bạn cũng có thể tặng hoa khi chủ nhà là nam giới - không gian của đàn ông đôi khi rất cần chút màu sắc tươi mới.
Nếu chủ nhà nói: “Bạn không cần phải làm thế đâu!”, hãy xem đó là một câu khách khí và bạn vẫn có thể tiếp tục tặng hoa cho họ vào lần sau.
Làm thế nào để được mời đến các sự kiện thú vị
Người phụ trách danh sách khách mời cho các lễ kỷ niệm hoặc tiệc tùng của những công ty lớn thường là thư ký giám đốc hoặc bộ phận PR. Hãy tìm hiểu xem ai phụ trách công việc đó và hãy thẳng thắn với họ: “Tôi thật sự rất muốn đến dự lễ kỷ niệm lần này”. Chắc chắn là những người tổ chức sẽ rất vui lòng khi thấy bạn thể hiện sự quan tâm đối với sự kiện của họ, vì thường thì có rất nhiều người không muốn đến hoặc phải miễn cưỡng có mặt ở đó.
Lời khuyên:
Trong buổi lễ, hãy thể hiện lòng biết ơn đến người đã gửi thư mời cho bạn. Nếu người ấy có thiện cảm với bạn, bạn sẽ sớm có tên trong danh sách khách mời của những sự kiện tiếp theo.
Cách cư xử trong bữa tiệc
Đừng quá thụ động trong mọi việc; hãy đặt ra mục tiêu cụ thể: “Tôi muốn nói chuyện với vị giáo sư đó, ít nhất là trong năm phút để ông ấy có thể nhớ tên tôi”, hoặc “Tôi muốn bắt chuyện với Rita để chúng tôi có thể hiểu nhau hơn”.
Lời khuyên:
Tuy nhiên, đừng để các mục tiêu này ngăn cản bạn có những cuộc gặp bất ngờ. Mỗi khi bạn gặp một ai đó, hãy thoải mái xem đó là một khoảng thời gian thư giãn, chứ đừng căng thẳng xem nó là một biến thể của công việc.
Hãy hoạt bát
Sẽ khó cho chủ nhà khi phải tiếp đón những vị khách quá khách khí và luôn chờ đợi sự chủ động từ phía gia chủ. Nếu bạn không quen biết ai tại bữa tiệc, hãy nói chuyện với người bên cạnh bạn. Cách đơn giản nhất để bắt chuyện là hỏi: “Bạn quen biết thế nào với chủ nhà?”. Câu hỏi này sẽ nhanh chóng dẫn đến các chủ đề khác.
Lời khuyên:
Sẽ rất thuận lợi nếu bạn có một thứ gì đó đóng vai trò làm “chủ đề của cuộc đàm thoại” để duy trì cuộc nói chuyện: một chiếc cà-vạt đặc biệt, một chiếc kẹp độc đáo, hay một đôi giày mới thật phong cách cũng có thể đảm nhiệm được vai trò đó. Tuy nhiên, bạn cũng đừng dành cả buổi tối chỉ để nói chuyện với một người. Khi chủ nhà tuyên bố đã đến lúc dùng bữa, đừng ngại làm người đầu tiên ngồi vào bàn.
Hãy chủ động
Hãy đảm bảo rằng bạn giữ được cân bằng giữa “cho” và “nhận”. Hãy lắng nghe và đóng góp vào cuộc trò chuyện. Hãy thể hiện sự quan tâm đối với đối phương mà không chất vấn họ. Nguyên tắc đơn giản: bạn hãy tỏ ra quan tâm thay vì tỏ ra thú vị. Hãy tự nói với bản thân về những gì bạn muốn học hỏi từ người khác.
Lời khuyên:
Hãy tiếp cận những vị khách đang đứng ngại ngùng và dẫn dắt họ tham gia cuộc trò chuyện. Nếu không quá tự tin, bạn có thể giả vờ rằng bạn có quen biết người đó từ trước, nhưng đừng dùng cách “vào đề” ngớ ngẩn như “Ủa, chúng ta có quen nhau không nhỉ?”.
Đừng giữ chặt lấy gia chủ
Bạn hoàn toàn có thể tán gẫu với gia chủ, nhưng đừng giữ rịt lấy họ cho riêng mình. Hãy đảm bảo rằng tất cả các vị khách đều nhận được sự quan tâm của gia chủ một cách đồng đều. Trong các buổi tiệc lớn thì gia chủ khó mà tiếp cận với tất cả các vị khách, vậy bạn nên chủ động trong việc này.
Lời khuyên:
Hãy tiếp cận người khác với một mục tiêu cụ thể. Hãy sử dụng các cuộc gặp gỡ cho mục đích mở rộng mối quan hệ xã hội của mình. Nếu bạn muốn gặp một vị khách nào đó, hãy nhờ gia chủ giới thiệu bạn với họ. Gia chủ sẽ rất vui lòng làm việc này vì họ mong muốn các vị khách thật sự thân thiện với nhau.
Hãy tôn trọng những điều cấm kỵ
Ở đâu cũng luôn có những chủ đề mà bạn cần tránh để không xúc phạm đến khách khứa hoặc chủ nhà. Đừng tỏ bất cứ thái độ chê bai nào đối với thức ăn mà bạn được mời dùng (“Anh không biết là thịt lợn rất có hại cho sức khỏe hay sao?”), cũng đừng bao giờ gièm pha những vị khách khác. Những bài thuyết giảng đạo đức của người ăn chay trong một bữa tiệc có món thịt bò nướng sẽ rất bất lịch sự, cho dù nguyên tắc đó có sức thuyết phục đến mức nào chăng nữa. Đừng nói về chính trị, tôn giáo, tiền bạc hay bệnh tật một cách thiếu tế nhị. Ngoài ra, đừng bao giờ giở giọng dạy dỗ con cái của người khác.
Hãy khen các món ăn
... nhưng nhớ là phải chân thành. Nếu bạn thấy những món đặc sản thật khó ăn thì hãy nói tốt về rượu vang. Trong các bữa tiệc, hãy bắt đầu bằng cách lấy mỗi món chỉ một ít thôi để xem bạn thật sự thích món nào. Hãy kiểm soát tốt bản thân mình. Đừng uống quá nhiều để rồi khiến chủ nhà phải bối rối.
Lời khuyên:
Hãy thỏa thuận trước với người đi cùng bạn đến dự tiệc rằng cả hai người sẽ cùng yên lặng ra về nếu một trong hai người đã uống quá chén. “Yên lặng” ở đây tức là không để đám đông bàn tán về bạn bằng những lời như: “Anh ta uống quá chén rồi làm nhặng xị cả lên”.
Hãy ra về đúng lúc
Việc ra về quá sớm cũng bất lịch sự như việc cứ lê la mãi không chịu về khi tiệc đã tàn từ lâu vậy. Cách đơn giản nhất là hãy làm theo số đông. Bất luận bạn làm gì, đừng ra về mà không nói lời tạm biệt và chân thành cảm ơn chủ nhà.
Lời khuyên:
Ở một số nơi, các vị khách sẽ gọi điện cho chủ nhà vào ngày hôm sau để cảm ơn. Đó là một cơ hội tốt để xúc tiến các mối quan hệ (“Anh chàng chơi piano điên cuồng hôm qua là ai thế?”) để những cuộc gặp gỡ trong bữa tiệc có thể phát triển thành các mối quan hệ bạn bè.
Hãy thiết kế vòng tròn bạn bè của bạn
Nếu bạn có mục đích cụ thể khi thiết lập các mối quan hệ, tức là bạn chủ động kết bạn trong câu lạc bộ, cộng đồng nhà thờ, các nhóm xã hội hay các tổ chức khác, thì đến một lúc nào đó bạn sẽ nhận thấy một hoặc nhiều mối quan hệ cũ khác đã không còn triển vọng nữa vì sở thích hoặc nhu cầu của đôi bên đã thay đổi, hoặc không còn sự cân bằng lành mạnh giữa cho và nhận.
Cách kết thúc một tình bạn: Có những người đã quen với việc bạn dành nhiều thời gian cho họ, nhưng khi mối quan hệ không còn phát triển được nữa thì chính bạn sẽ là người bị kìm chân. Có thể lý do là vì người đó làm tổn thương bạn hoặc lạm dụng lòng tin của bạn, bám víu muốn giành bạn cho riêng mình, không cho bạn tự do. Bạn phải làm gì?
Lời khuyên:
Đừng kết thúc một tình bạn bằng động thái “chia tay” đột ngột. Hãy từ từ kéo giãn khoảng cách giữa hai người. Bạn có thể nói: “Chúng ta hãy giữ khoảng cách một chút”. Một tình bạn tốt sẽ vượt qua được điều này, còn nếu người kia cảm thấy bị xúc phạm nặng nề thì đó chưa hẳn là một tình bạn tốt. Khi đó, kết thúc mối quan hệ có thể là một việc tốt.
Cách nhận biết tình bạn thật sự: Khi bạn kết nối lại sau một thời gian dài không liên lạc và đối phương tỏ ra cáu kỉnh thì mối quan hệ giữa hai bạn không thật sự là một tình bạn tốt. Một người bạn thật sự sẽ không tính toán thời gian như vậy.
Lời khuyên:
Đừng khiến mối quan hệ bạn bè bị quá tải với những kỳ vọng. Khoảng cách là một phép thử tốt. Bạn bè khác người yêu: bạn bè có thể chỉ gặp nhau mỗi năm một lần mà mối quan hệ vẫn tốt và khi một người cần thì người kia sẽ có mặt.
Khi tình bạn chấm dứt: Hãy hồi tưởng khoảng thời gian tốt đẹp với lòng biết ơn. Bạn nên liệt kê xem mình còn nợ người bạn kia những gì, còn nếu người kia đã làm điều tồi tệ với bạn, hãy tha thứ cho người đó sau một thời gian, bởi vì tha thứ là tốt cho bạn. Hãy nhìn về tương lai với lòng biết ơn và tận hưởng quyền năng cùng phép màu của một khởi đầu mới.
Lời khuyên:
Đừng chặn hết đường lui của mình, mà hãy giữ tương lai rộng mở. Đừng cãi vã đến mức không thể nhìn mặt nhau. Một câu nói khó nghe, dù có lý, vẫn sẽ lẩn quẩn trong tâm trí bạn lâu hơn những lời chia tay thân thiện. Hãy chấm dứt mối quan hệ nhưng đừng chặt đứt triển vọng ở tương lai.
Khi người kia bật khóc hoặc tức giận: Bạn đừng để mình bị thao túng cảm xúc, cứ phản ứng đúng như cảm nhận của bạn. Đó là cách duy nhất để nội tâm bạn được giải phóng và có thể cởi mở trước những tình bạn mới và tốt đẹp.
Bí quyết 22: Gỡ rối các mối quan hệ trong gia đình
Quan hệ gia đình là loại quan hệ khó khăn nhất, phức tạp nhất và cũng quan trọng nhất đối với cuộc sống của mỗi chúng ta. Yêu thương, tức giận, tình bạn, tình yêu, sự lệ thuộc, cảm giác tội lỗi… là những điều mà người ta thường đề cập khi nói đến mối quan hệ với cha mẹ. Sẽ có nhiều cảm xúc mâu thuẫn nhau, nhưng điều đó ràng buộc bạn với những người đã sinh thành ra bạn, đặc biệt là người mẹ. Một số người trưởng thành có tính cách khá mạnh mẽ ngoài xã hội nhưng bỗng trở nên yếu đuối khi gặp mẹ.
Hãy nhận thức rõ độ tuổi của cha mẹ. Khi còn nhỏ, bạn thấy cha mẹ mình thật “hợp thời”. Nhưng khi bạn trưởng thành, hãy nhớ rằng cha mẹ bạn thuộc thế hệ trước. Trong hầu hết các trường hợp, họ sẽ không thể trò chuyện một cách cởi mở về mọi đề tài như bạn được. Họ có thể sống với một nhịp độ khác bạn. Những khác biệt này ngày gia tăng khi tuổi thọ con người càng cao. Hãy học cách chấp nhận điều này.
Hãy lắng nghe cha mẹ. Bạn không nhất thiết phải hoàn toàn nghe lời cha mẹ như khi còn nhỏ nữa. Nhưng việc lắng nghe họ và giữ cho đầu óc mình luôn rộng mở là rất tốt. Hãy cho cha mẹ biết bạn hiểu quan điểm của họ, mặc dù có thể bạn không có cùng quan điểm đó. Ngày nay, nhiều người trưởng thành có khuynh hướng chỉ trích và hay ngắt lời cha mẹ: “Vâng, mẹ đã nói điều này cả ngàn lần rồi!”. Những câu nói như thế này sẽ khiến cha mẹ bạn rất tổn thương.
Cha mẹ có nhiều kinh nghiệm hơn bạn. Điều này nghe có vẻ cũ rích nhưng người ta vẫn thường hay bỏ qua. Hãy nghe cha mẹ kể về những trải nghiệm của họ. Hãy hỏi họ: “Mối tình đầu của cha mẹ như thế nào? Ngày xưa ông bà đối xử với cha mẹ ra sao? Hồi đó cha mẹ thường làm gì khi rảnh rỗi?”.
Hãy hỏi chuyện cha mẹ. Người già thường biết, ghi nhớ và rất thích kể về những chuyện xưa cũ. Hãy hỏi cặn kẽ về những câu chuyện có thật về cuộc đời họ. Hãy tập hợp chúng lại; thoạt đầu có vẻ mất công nhưng đó chính là một trong những di sản giá trị nhất mà bạn có thể truyền lại cho các con của mình. Việc này nằm trong khả năng của bạn, ngay cả khi mối quan hệ giữa bạn và cha mẹ căng thẳng đến đâu chăng nữa.
Hãy làm cho cuộc sống của cha mẹ trở nên dễ dàng hơn. Nhiều người trưởng thành vẫn nghĩ rằng họ hiểu cha mẹ của họ như thời họ còn bé. Bởi thế họ tự tin là mình biết được mọi nhu cầu của cha mẹ chỉ thông qua ánh mắt. Họ không nhận ra rằng không phải lúc nào điều đó cũng đúng, trong khi các bậc cha mẹ thường không phản đối gì.
Chẳng hạn, cậu con trai mời mẹ đi nghe nhạc kịch vào ngày sinh nhật của bà vì đó là điều mà bà từng mơ ước trước kia. Tuy nhiên sau đó, anh ta vô cùng ngạc nhiên khi thấy bà không vui. Thực tế, bà chỉ giả vờ quan tâm đến nó vì chồng bà thích. Trong nhiều trường hợp, một câu hỏi đơn giản, cởi mở có thể sẽ giải quyết vấn đề tốt hơn rất nhiều.
Hãy tìm hiểu về những người họ hàng của cha mẹ. Nếu bạn chưa làm việc đó thì hãy liên lạc với những người anh em, bà con, bạn bè của cha mẹ. Hãy tổ chức những buổi họp mặt gia đình nếu trước nay chưa từng có. Nếu có sự thù địch giữa các thành viên trong gia đình, hãy cố gắng mang đến sự hòa giải với tư cách là người đại diện cho thế hệ trẻ của gia đình, chứ đừng đóng vai trò là người lập lại hòa bình. Hãy linh hoạt trong tình hình ấy và đảm bảo rằng những người có liên quan sẽ có cơ hội để chuyện trò với nhau, sau đó để họ tự giải quyết vấn đề. Chấm dứt những mâu thuẫn cũ chính là sự đầu tư cho tương lai của chính bản thân bạn và con cái bạn.
Bạn giống cha mẹ ở điểm nào? Những nét tính cách này bao gồm cả tính tốt và tính xấu, do đó hãy nhìn vào cả hai mặt, bởi vì bạn được kết nối với cha mẹ qua cả hai nhóm tính cách ấy. Mơ ước “Tôi chẳng bao giờ muốn giống cha tôi!” rất hiếm khi trở thành sự thật, bởi vì những liên kết trong gen di truyền rất mạnh mẽ. Và sự thật là những gì ta càng cố đẩy đi xa thì chúng lại càng đeo bám lấy ta. Tất cả những gì mà bạn có thể làm là nỗ lực nhiều hơn cha mẹ để cải thiện nó. Để làm được việc đó, bạn cần phải nhìn thẳng vào những mặt tiêu cực của gia đình và nói: “Tôi là một phần trong đó”.
Hãy học cách giải quyết những mâu thuẫn trong mối quan hệ của bạn. Nếu sợi dây liên kết giữa bạn và bố mẹ bạn bị gián đoạn hoặc đã hoàn toàn cắt đứt thì hẳn phải có nguyên nhân nào đó. Có thể vấn đề chỉ là mẹ bạn muốn đi nghỉ mát với bạn nhưng bạn đã không đi cùng bà.
Hãy nghĩ về điều này: Bạn và mẹ vẫn có rất nhiều điểm tương đồng, hai người chỉ có một điểm nào đó không giống nhau mà thôi. Hãy tập trung sự chú ý của mình vào điểm đó. Đừng cố gắng giải quyết nó qua điện thoại; một trong hai bên luôn có thể kết thúc cuộc trao đổi bằng cách gác máy. Hãy giải quyết nó bằng một lá thư và sau đó là một cuộc viếng thăm.
Trong trường hợp xấu nhất, bạn nên thỏa thuận với mẹ về việc tạm thời tránh mặt nhau. Trong cuộc cãi vã, câu nói “Con sẽ tạm thời không liên lạc với mẹ trong một năm” sẽ mang lại nhiều khả năng hàn gắn hơn là “Con sẽ không bao giờ gặp mẹ nữa!”. Những người nói ra câu này thường sẽ bị dằn vặt với cảm giác tội lỗi. Thời gian không chữa lành tất cả các vết thương, nhưng trong mâu thuẫn giữa con người với nhau, có một loại “quy chế về các giới hạn thời gian” mà bạn nên tuân thủ.
Khi cha mẹ già đi
Sự phân chia vai trò giữa cha mẹ và con cái ổn định hơn hầu hết mọi mối quan hệ khác trong cuộc sống. Nhiều bậc phụ huynh liên tục cho đi đến tận khi họ già: họ tặng quà, sửa chữa, giúp đỡ và chăm sóc. Tuy nhiên cha mẹ cuối cùng cũng sẽ cần sự hỗ trợ của bạn. Hãy chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo đầu tiên để bạn có thể chuẩn bị trước.
Liên lạc thường xuyên. Bạn hãy thường xuyên thăm cha mẹ. Nếu họ sống xa bạn, hãy giữ liên lạc qua điện thoại.
Lời khuyên:
Những cuộc gọi ngắn nhưng thường xuyên vẫn tốt hơn cuộc gọi dài nhưng lâu lâu mới thực hiện một lần. Sự đều đặn và những chi tiết nhỏ được đề cập tự nhiên sẽ giúp bạn hiểu hơn về tình trạng cuộc sống hằng ngày của cha mẹ.
Nhận biết tín hiệu cần trợ giúp. Thực phẩm trong tủ lạnh đã hỏng chưa? Nhà cha mẹ còn đồ tươi không hay chỉ toàn bánh mì và đồ hộp? Có thư thông báo gì bị kẹp giữa các tờ báo cũ không? Trông cha mẹ có càng lúc càng xuề xòa không? Cơ thể cha mẹ có mùi lạ, thậm chí là mùi khai không? Cha mẹ có nhầm lẫn ngày tháng hoặc thậm chí tên tuổi mọi người không?
Lời khuyên:
Khi nhận thấy một dấu hiệu gì đó, đừng cuống lên cố giải quyết ngay. Nếu cha mẹ của bạn chịu nghe lời khuyên và nhận sự giúp đỡ thì tốt, còn nếu họ không chịu thì đó là dấu hiệu họ cảm thấy không an toàn hoặc đang cố che giấu điều gì đó - đây là những biểu hiện phổ biến ở người già.
Nhận lời khuyên từ bên ngoài. Đầu tiên nên là từ bác sĩ gia đình. Hãy nhờ ông ấy quan tâm những biểu hiện bất thường của cha mẹ bạn, chẳng hạn như đại tiểu tiện không tự chủ, suy dinh dưỡng, trầm cảm, lạm dụng rượu, Alzheimer. Đặc biệt với những chủ đề khá kiêng kỵ như vệ sinh cá nhân hay các triệu chứng rối loạn nhân cách, cha mẹ bạn sẽ chịu nghe lời khuyên của chuyên gia (bao gồm cả thợ làm tóc hoặc thợ chăm sóc móng) hơn là từ những đứa con của mình.
Lời khuyên:
Điều này cũng áp dụng với khả năng lái xe hoặc quản lý tài chính của cha mẹ bạn. Bạn không nên là người đưa ra quyết định ưu tiên sự tự chủ của cha mẹ hay ưu tiên tránh nguy cơ gây tai nạn, vì điều đó làm mối quan hệ của bạn với bố mẹ căng thẳng một cách không cần thiết.
Đừng đổi vai. Hãy cùng nhau đưa ra quyết định bất cứ lúc nào có thể. Bạn càng giành nhiều trách nhiệm từ cha mẹ, sự độc lập của họ càng mất dần.
Lời khuyên:
Hãy cùng cha mẹ thảo luận và đưa ra biện pháp để phòng tránh tình huống nguy hiểm trong tương lai, ví dụ: Thanh vịn trong nhà vệ sinh nên gắn ở cạnh bồn tắm hay bồn cầu? Bậc cửa trong nhà có hạ thấp xuống được không? Ai có thể giúp dọn dẹp? Hệ thống gọi khẩn cấp11 ở đâu? Bạn hãy giúp cha mẹ tìm thợ hoặc nhà cung cấp dịch vụ, nhưng quyết định cuối cùng là của cha mẹ bạn.
11. Hệ thống gọi khẩn cấp: Ở Đức có nhiều công ty cung cấp vòng đeo tay, đeo cổ, chuông lắp đặt tại nhà để khách hàng có thể nhấn vào nút trên thiết bị và gửi tín hiệu cấp cứu, sau đó sẽ có người gọi điện thoại hoặc đến trực tiếp để hỗ trợ.
Xây dựng mối quan hệ cộng đồng. Cha mẹ bạn càng quen thuộc với cộng đồng quanh họ thì bạn càng dễ nhờ giúp đỡ khi khẩn cấp hoặc lên lịch định kỳ. Bạn có thể giữ liên lạc với những người có khả năng giúp đỡ ở gần nơi cha mẹ bạn sống.
Lời khuyên:
Khi đến thăm cha mẹ, bạn đừng ở suốt trong nhà mà hãy cùng họ đi dạo, tham dự một lễ hội hoặc một buổi hòa nhạc. Có lẽ cha mẹ bạn sẽ gặp lại những người bạn cũ hoặc phát triển mối quan tâm mới về các hoạt động địa phương. Nhờ vậy bạn cũng có được một cái nhìn tổng quan hơn về cuộc sống của họ.
Hãy bắt đầu sớm. Hãy tìm hiểu về những nguồn trợ giúp có sẵn gần đó, ngay từ khi cha mẹ bạn vẫn còn khỏe. Trừ khi có nhu cầu cấp thiết, bạn có thể dễ dàng nói chuyện với cha mẹ về việc họ muốn tận hưởng tuổi già của họ ở đâu: Sống với bạn? Sống trong viện dưỡng lão? Sống gần các cháu?
Lời khuyên:
Hãy tạo kết nối. Hãy trò chuyện với bạn bè về vấn đề mà bạn gặp phải. Rất nhiều người cùng lứa với bạn gặp vấn đề tương tự, và ai cũng có thể có thông tin quan trọng, hữu ích cho bạn.
Bí quyết 23: Chuẩn bị cho tang lễ của bạn
Bí quyết đơn giản hóa này nghe có vẻ rùng rợn. Tuy nhiên, có một khả năng rất cao là bạn sẽ không còn tỉnh táo như bạn mong muốn vào giai đoạn cuối đời. Đó là lý do tại sao việc tính trước cho giai đoạn cuối đời ngay từ bây giờ là điều hoàn toàn hợp lý.
Hãy chuẩn bị cho tang lễ của mình
Khi bạn chết, người thân của bạn sẽ phải đảm đương rất nhiều việc trong khi tinh thần họ không còn được bình tĩnh. Giá cả của một chiếc quan tài đơn giản và một chiếc quan tài sang trọng có sự chênh lệch không nhỏ; các chi phí khác trong lễ tang cũng thế. Bạn có thể giúp đỡ gia đình mình rất nhiều bằng cách viết ra một vài điều bạn mong muốn. Chẳng hạn, bạn có thể viết: “Tôi muốn được chôn cất gần phần mộ của cha mẹ trong nghĩa trang, với một chiếc quan tài thật đơn giản. Sẽ rất tốt nếu mọi người có thể hát cho tôi bài thánh ca tôi yêu thích nhất. Làm ơn mời tất cả bạn bè tôi sau buổi tang lễ đến quán rượu để uống mừng cho tôi. Mọi người biết đấy, bữa ăn yêu thích nhất của tôi là món bò bít tết và khoai tây chiên, cùng một cốc bia. Thay vì tặng hoa, xin các bạn bè hãy quyên góp cho quỹ XYZ. Hãy khóc thương cho tôi, nhưng đừng tuyệt vọng. Tôi rời bỏ cõi đời này và biết rằng mình đã có một cuộc sống hạnh phúc, viên mãn”.
Lời khuyên:
Thay đổi địa điểm có thể là giải pháp tốt. Hãy ghé thăm một nghĩa trang với những người có thể sẽ sống lâu hơn bạn. Bạn sẽ dễ nói chuyện chi tiết về tang lễ ở không gian như vậy hơn.
Hãy chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp
Hầu như không ai muốn nghĩ đến bệnh tật hay thậm chí là cái chết khi còn trẻ. Nhưng nếu khôn ngoan, chúng ta - đặc biệt những người sống một mình - nên sớm tìm được một người đáng tin cậy để hỗ trợ trong trường hợp ta bị bệnh hoặc gặp tai nạn.
Các bác sĩ chăm sóc bạn vào phút cuối đời cũng ở vị trí như những người bà con của bạn: Nếu bạn không thể diễn đạt mong muốn của mình, họ sẽ làm tất cả những gì có thể để kéo dài cuộc sống của bạn, thậm chí dù tình huống đã trở nên vô vọng. Đây là lúc bạn có thể đưa cho họ một văn bản đã được chuẩn bị sẵn.
Văn bản này chính là những “lời hướng dẫn đưa ra trước”. Đây là một thuật ngữ chung để chỉ hai loại văn bản pháp lý: di chúc sống và giấy ủy quyền y khoa.
Trong tờ di chúc sống, bạn ghi ra nguyện vọng của bạn về phương pháp chữa trị mà bạn muốn nhận được khi đã gần kề với cái chết và không thể giao tiếp được. Mục đích bạn viết di chúc sống, cũng có thể được gọi là “hướng dẫn y khoa”, “bản hướng dẫn cho các y sĩ” hoặc “bản hướng dẫn về việc chăm sóc sức khỏe”, là để giúp các thành viên trong gia đình bạn và các bác sĩ quyết định phương pháp điều trị y tế nào mà họ có thể dùng để kéo dài cuộc sống cho bạn.
Trong giấy ủy quyền y tế, bạn chỉ định một người nào đó sẽ ra quyết định về việc chăm sóc sức khỏe cho bạn khi bạn không thể làm được việc đó. Văn bản này còn có thể được gọi là “giấy ủy quyền chăm sóc sức khỏe” hoặc “giấy chỉ định người đại diện chăm sóc sức khỏe”.
Lời khuyên:
Bạn nên cập nhật các quyết định như thế thường xuyên, ghi rõ ngày và ký tên. Hãy cho người bạn tin tưởng biết nơi bạn giữ tài liệu. Hãy để kèm thông tin về người bạn tin tưởng cùng thông tin cá nhân của bạn để họ có thể được thông báo trong trường hợp khẩn cấp.
Hãy sắp xếp của cải vật chất của bạn
“Hãy lập một bản di chúc” là lời khuyên chúng ta sẽ thường xuyên thấy trong hầu hết các quyển sách. Tuy nhiên, một tờ di chúc chỉ có tác dụng đơn giản hóa nếu bạn thảo luận với tất cả những ai có liên quan. Nếu không, bạn có thể gây ra nhiều rắc rối hơn những gì bạn tưởng.
Trong bất cứ trường hợp nào, giải pháp đơn giản nhất vẫn là hãy cho đi của cải của bạn ngay bây giờ. Nếu bạn muốn giao lại những thứ có giá trị hoặc những món quà lưu niệm cho bạn bè và thân quyến thì tại sao cứ phải làm việc đó sau khi bạn đã chết? Hãy cho đi các thứ khi bạn vẫn còn sống. Bằng cách đó, mọi người có thể cảm ơn bạn và người nhận sẽ nhận được thứ có giá trị hơn là một hiện vật - đó là kỷ niệm cá nhân.
Bí quyết 24: Ngừng đố kỵ với người khác
Cuộc sống sẽ trở nên khó khăn một cách không cần thiết khi bạn cứ liên tục so sánh cuộc sống của mình với người khác. Sự so sánh không xấu nếu nó không khiến bạn tự ti khi cảm thấy thua kém người khác.
Tiền bạc, ngoại hình, tài năng hoặc tiếng tăm đều có thể dẫn đến sự đố kỵ. Ngay cả khi mọi người đều sở hữu một khối lượng tài sản ngang nhau thì người ta vẫn không ngừng đố kỵ. Vấn đề này rất nhạy cảm nhưng lại gây không ít khó khăn cho cả người đố kỵ lẫn người bị đố kỵ.
Tuy nhiên, bạn có thể cải thiện được tình trạng này. Thật ra, lòng đố kỵ có thể trở thành một nguồn động lực trong cuộc sống. Hãy nhìn vào các chiến lược đơn giản hóa dưới đây để đối phó với lòng đố kỵ, cả trong chính bản thân bạn lẫn ở những người khác.
Chiến lược đối phó với lòng đố kỵ của bản thân
Hãy nhìn vào sự cân bằng thật sự giữa ánh sáng và bóng tối. Người ta không bao giờ ghen tị với những điều tồi tệ; họ chỉ ghen tị với những điều tốt đẹp mà người khác có. Bạn cần biết rằng không phải ai cũng toàn gặp những điều tốt đẹp, và mọi điều tốt đẹp trong cuộc sống đều có cái giá của nó. Trong khi đó, người có lòng đố kỵ muốn có được những điều tốt đẹp mà không phải trả bất kỳ cái giá nào. Một nghệ sĩ vĩ cầm bậc thầy trả giá cho tài năng và tiếng tăm của ông bằng vô số những giờ khổ luyện hay một thời thơ ấu túng quẫn. Liệu bạn có ghen tị với những điều đó hay không? Một người có quyền lực và sức ảnh hưởng cũng có nhiều kẻ thù nguy hiểm; bà ấy cần có vệ sĩ và các hệ thống bảo vệ. Liệu bạn có muốn những điều đó không?
Hãy sử dụng phương pháp Esau-Jacob. Lòng đố kỵ khiến ta không muốn dành cho người khác sự công nhận mà họ xứng đáng. Nếu bạn đối xử với mọi người bằng thái độ thiện chí, bạn sẽ khiến họ hài lòng. Hãy áp dụng phương pháp chống lại lòng đố kỵ bằng cách tự nhủ: “Tôi không ghen tị với những gì họ có!”. Hãy lặp đi lặp lại câu nói này trong đầu cho đến khi nội tâm của bạn hoàn toàn đồng ý với nó.
Câu nói của Esau trong Kinh Cựu Ước cũng có thể giúp ích cho bạn trong việc đối phó với lòng đố kỵ: “Ta đã có đủ, hỡi người anh em. Hãy giữ lấy những gì anh có cho bản thân mình” (Esau đã nói điều này với anh trai của mình là Jacob, người đã từng lừa gạt Esau).
Hãy phát huy món quà của Goethe. Johann Wolfgang von Goethe12 đã chỉ ra rằng tình yêu là điều hữu ích duy nhất khi ta phải đối diện với những người giỏi giang. Bạn có thể dùng sự thấu suốt này để làm giảm lòng đố kỵ của mình. Hãy dành cho người khác những lời khen tặng chân thành, có thể là về ngoại hình, phong thái, văn hóa hoặc phong cách của họ. Hãy chuyển lòng đố kỵ thành lời tán dương và sự công nhận (dù ở một khía cạnh nào đó, đó chính là bản chất thật sự của lòng đố kỵ). Lòng đố kỵ của bạn có thể biến thành một phẩm chất được dùng để đánh giá cao những điều đặc biệt, tốt đẹp ở người khác. Hãy tạo nên món quà cá nhân của chính mình theo cách này. Mọi người sẽ rất trân trọng bạn vì thái độ đó.
12. Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832): Nhà thơ, nhà viết kịch, tiểu thuyết gia, nhà văn, nhà khoa học, họa sĩ lỗi lạc người Đức. Ông được coi là một trong những vĩ nhân trong nền văn chương thế giới.
Hãy sử dụng nguyên tắc của sự hợp tác. Cảm giác đố kỵ thường hủy hoại mối quan hệ của bạn khi bạn suy nghĩ tiêu cực về đối phương và ít nói chuyện với người đó hơn. Hãy nói chuyện với người mà bạn ghen tị và chân thành hỏi họ: “Đó là những gì tôi rất thích ở bạn. Làm sao bạn có thể đạt được điều đó nhỉ? Bạn đã xoay xở như thế nào?”.
Thậm chí, sẽ tốt hơn nếu bạn làm việc cùng với người mà bạn ghen tị nhất. Nếu người đó thật sự giỏi thì bạn sẽ được lợi khi làm việc chung với họ. Hãy học hỏi từ họ và hãy sử dụng lòng đố kỵ của bạn như một động lực để thành công.
Hãy chọn sáng tạo. Lòng đố kỵ là dấu hiệu cho thấy bạn đang không phát huy được tiềm năng sáng tạo của mình. Hãy sử dụng trí tưởng tượng và cho phép nguồn lực sáng tạo của mình có cơ hội được tỏa sáng. Hãy cố gắng làm một việc gì đấy thật sáng tạo: sáng tác nhạc, làm đồ thủ công, vẽ, khiêu vũ và viết lách. Bạn càng nhận thấy rõ và phát triển tài năng của mình bao nhiêu thì lý do để bạn cảm thấy ghen tị với người khác sẽ giảm đi bấy nhiêu. Cảm giác thỏa mãn mà bạn có được sau khi trải qua những công việc sáng tạo sẽ nhanh chóng ăn mòn lòng ghen tị.
Hãy tiến hành một kế hoạch đem lại sự thỏa mãn cho bản thân. Lòng đố kỵ nảy sinh khi nhu cầu của bạn không được đáp ứng. Hãy phát triển khả năng sẵn lòng xem mỗi khoảnh khắc trong đời đều là sự viên mãn: mọi thứ bạn cần đều đã có sẵn - cả ở dạng hữu hình lẫn tiềm tàng. Ở đâu có sự thỏa mãn thì lòng đố kỵ và sự phiền muộn đều không có cơ hội xuất hiện.
Hãy đơn giản hóa. Càng đơn giản hóa cuộc sống, bạn càng ít cảm thấy ghen tị. Nếu từ bỏ bộ sưu tập tách cà phê của mình thì bạn sẽ không ghen tị với những người khác về bộ sưu tập ấn tượng của họ. Sự mộc mạc, đơn giản chính là câu trả lời lành mạnh cho cuộc tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống của những người hay ghen tị.
Các chiến lược để đối phó với lòng đố kỵ của người khác
Bạn có thể thay đổi bản thân nhưng không thể thay đổi những người khác. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể làm một vài điều sau để ngăn người khác gây rắc rối cho bạn vì đố kỵ.
Hãy thể hiện sự hãnh diện lành mạnh. Đừng để người khác lấy đi cảm giác dễ chịu mà bạn có về những phẩm chất tốt đẹp, thành công hoặc các trải nghiệm tích cực. Hãy tự hào về bản thân và công khai thể hiện niềm tự hào ấy khi bạn ở một mình. Đừng phô trương và đừng khơi gợi lòng đố kỵ ở người khác một cách không cần thiết.
Hãy thể hiện sự tự tin thân thiện. Khi bạn đối mặt với lòng đố kỵ được ngụy trang bằng những lời tán dương, bạn nên tiếp tục giữ vững sự tự tin của mình. Đừng xem thường bản thân hoặc xem thường người khác bằng cách nói những câu đại loại như: “Ồ, ai cũng làm được điều đó mà”. Hãy ủng hộ những phẩm chất tốt đẹp và thành tựu của mình: “Vâng, đó là một quá trình lao động cần cù và giờ tôi đang tận hưởng thành quả của nó”, hoặc “Không phải ai cũng có được nhiều may mắn như tôi. Nhiều khi tôi cũng gặp khó khăn, và vì thế mà giờ đây tôi cảm thấy rất vui khi may mắn như vậy”.
Đừng để người khác hạ thấp bạn. Nếu có ai đó ghen tị và sử dụng chiêu thức cũ rích: “Ồ, cái đó chẳng là gì cả”, bạn nên vạch ra ranh giới rõ ràng. Chẳng hạn, bạn kể về kế hoạch đi nghỉ mát của mình và người ghen tị bĩu môi về sự lựa chọn của bạn: “Ôi, nhưng ở đó đông nghẹt khách. Tệ lắm! Chỗ kia tốt hơn nhiều”. Hãy đáp lời: “Đây là chuyến nghỉ mát của tôi và tôi quyết định dựa trên tiêu chuẩn của mình, cũng giống như anh vậy, đúng không?”.
Tạo sự thông suốt bằng những mục tiêu rõ ràng. Nếu một kẻ ghen tị thật sự muốn gây tổn hại cho bạn (quấy rối, nói xấu bạn với cấp trên, bày mưu chống lại bạn...), hãy yêu cầu người đó giải thích bằng thái độ bình tĩnh. Đừng để lòng đố kỵ của người đó trở thành chủ đề của cuộc thảo luận (họ sẽ luôn phủ nhận chuyện đó). Hãy tìm một giải pháp đơn giản, thiết thực để giải quyết vấn đề. Hãy nói thẳng với họ là cách cư xử của họ đã làm tổn thương bạn: “Nếu là anh thì anh có thấy tổn thương không?”.
Hãy khen tặng một cách chân thành. Hãy giúp đỡ người khác vượt qua lòng đố kỵ của họ bằng cách tặng họ những lời khen chân thành mà họ thật sự thấu hiểu. Nhưng đừng cường điệu hóa, nếu không thì họ sẽ chẳng tin đâu.
Bí quyết 25: Tránh tức giận khi không cần thiết
Một trong những nguyên nhân cản trở sự hình thành các mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với nhau chính là sự phán xét (nhất là mong muốn thay đổi người khác). Không phải ai cũng mắc thói xấu này, nhưng nhiều người có xu hướng chỉ trích người khác. Để sống hạnh phúc hơn, đơn giản hơn và thư thái hơn, bạn nên loại bỏ các phán xét và định kiến của mình.
Đánh giá chủ quan khác thực tế khách quan
Hai chuyên gia trị liệu người Mỹ Connie Cox và Cris Evatt đã tìm ra một phép thử để tránh sự tức giận không cần thiết. Phương pháp của họ bắt đầu bằng một bài tập: Hãy nghĩ về một người luôn có hành vi khiến bạn khó chịu. Hãy viết một câu đơn giản lên một tờ giấy theo công thức:
“(Tên người đó)________________nên_________.”
Đừng làm bài tập này trong đầu mà hãy viết ra giấy, càng cụ thể càng tốt.
Nền tảng của bài tập này là: Não chúng ta cảm thấy khó chịu vì những đánh giá tiêu cực hỗn loạn trong đầu ta. Câu mà bạn đã viết ra giúp hệ thống một trong những đánh giá đó, vì nó mô tả người khác nên cư xử thế nào: Peter nên học hành chăm chỉ, Joachim nên đúng giờ hơn, Vera nên ngừng hút thuốc.
Bản chất của đánh giá là khác với sự thật. Sự thật mô tả người khác cư xử thế nào: Peter lười học. Joachim hay đi muộn. Vera hút thuốc như ống bễ.
Từ một đánh giá sẽ sinh ra nhiều đánh giá khác. Ví dụ, từ đánh giá Peter lười biếng sẽ dẫn đến những đánh giá khác như: Peter sẽ thi trượt, Peter sẽ bị đình chỉ học, sẽ không tìm được việc làm, sẽ thất bại, sẽ trở thành tội phạm và nghiện ma túy... Gần như chỉ cần bạn muốn, các đánh giá sẽ cứ thế nối tiếp nhau. Điều đó khiến xu hướng tiêu cực trong não bạn càng ngày càng mạnh hơn, đến một lúc nó sẽ thống trị và bóp méo nhận thức.
Cuộc sống có thể được chia thành ba khía cạnh:
1. Bản thân cuộc sống, đặt trong điều kiện nó bị chi phối bởi các quy luật tự nhiên. Mặt trời mọc vào buổi sáng, thời tiết luôn thay đổi, hay sự thật là ta sẽ chết vào một ngày nào đó là những điều hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.
2. Cuộc sống của những người khác.
3. Cuộc sống của chính bạn.
Lời khuyên:
Hãy tập trung vào khía cạnh thứ ba của cuộc sống: Cuộc sống của chính bạn. Việc liên tục tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề của người khác có thể là một gánh nặng khủng khiếp. Nó chỉ khiến tâm trí và cơ thể bạn mệt mỏi mà thôi. Nhà tâm lý học Jack Dawson đã chỉ ra rằng chẳng có gì đơn giản hóa cuộc sống nhiều bằng việc giới hạn bản thân ở những vấn đề mà bạn có thể thay đổi.
Những lời phán xét về người khác sẽ khiến bạn ngã bệnh
Hãy đọc lại câu bạn viết ở trên. (Nếu bạn chưa viết gì thì hãy viết ngay đi nào.) Bạn cảm thấy thế nào? Nó làm cho bạn hạnh phúc hay bạn cảm thấy tức giận, buồn bã, sợ hãi khi đọc?
Theo nguyên tắc, sự căng thẳng thường được gây ra bởi những phán xét và suy nghĩ của riêng bạn. Bạn có thể chấm dứt sự căng thẳng này ngay tại đây, ngay bây giờ bằng cách nói: “Tôi không còn phán xét về người khác nữa”. Khi tiến hành nghiên cứu, nhà tâm lý học Jon KabatZinn đã phát hiện ra rằng những người không có xu hướng phán xét thường đưa ra các nhận định rõ ràng hơn so với những người hay phán xét. Vì sống dựa trên những nguyên tắc đạo đức đơn giản nên những người không phán xét hoạt động hiệu quả hơn và hạnh phúc hơn.
Cách để bạn dọn sạch tâm trí của mình
Mỗi người đều có những khả năng tự nhiên để sống một cuộc đời thư thái và hạnh phúc. Những khả năng ấy chỉ bị chôn giấu dưới ngọn núi của những niềm tin và giáo điều. Đây là hai phương pháp đơn giản hóa giúp bạn bộc lộ những khía cạnh tích cực tự nhiên trong tính cách của mình.
Hãy rèn luyện bản thân bằng những thử thách lành mạnh. Khi một chuỗi những lời phán xét xuất hiện trong đầu bạn (“Chồng tôi nên ở nhà nhiều hơn. Anh ấy cứ bỏ mặc tôi một mình. Anh ấy chẳng yêu tôi gì cả”), hãy thử thách chuỗi phán xét này. Liệu quan điểm đó có thật sự là khả năng duy nhất? Người khác có nghĩ giống bạn không? Hãy tỉnh táo thay đổi quan điểm của mình (“Anh ấy đang làm việc kiệt sức vì gia đình này. Anh ấy muốn mang lại điều tốt đẹp nhất cho gia đình. Anh ấy đã phải gác những nhu cầu của chính mình sang một bên”).
Phương pháp thử thách này cực kỳ hiệu quả bởi nó vượt ra khỏi chuỗi phán xét kéo dài vô tận. Bạn không cần phải che giấu những lỗi lầm của đối phương mà chỉ cần cố gắng nhìn nhận mọi thứ thật rõ ràng.
Hãy liên hệ lời phán xét với chính bản thân mình. Hãy sử dụng từ “Tôi” để thay thế cho tên của người trong những câu phán xét của bạn. Hãy xem liệu nó có thể hiện một điều gì đó thuộc về trách nhiệm của bạn không: “Tôi bỏ anh ấy một mình. Tôi không yêu anh ấy. Tôi cũng chỉ giống như tất cả những người khác”. Đó có phải là nguyên nhân khiến anh ấy thường xuyên vắng mặt không?
Bài tập đơn giản này cho bạn thấy sức mạnh thật sự của lời phán xét: Bạn có thể đánh giá chính mình và trưởng thành hơn. Những lời phán xét sẽ trở thành thuốc độc nếu nó được dùng để chống lại người khác, nhưng đối với chính bạn, chúng có thể là liều thuốc chữa bệnh. Nhà văn Anaïs Nin đã diễn đạt điều này như sau: “Chúng ta không thấy sự việc theo đúng bản chất của nó. Chúng ta nhìn nhận mọi thứ theo bản chất của ta”.
Hãy chấp nhận thực tế…
Hãy tiếp tục với ví dụ của chúng ta. Người bạn đời của bạn thường xuyên đi vắng. Đó là thực tế. Hãy phát biểu lại về thực tế ấy dưới dạng một lời nhận xét khác: “Anh ấy đi cũng phải thôi. Điều đó tốt cho anh ấy”. Thoạt đầu, điều này nghe có vẻ kỳ quặc. Tuy nhiên, trong trạng thái bình tĩnh này, lần đầu tiên bạn có thể yêu cầu người bạn đời dành nhiều thời gian hơn cho mình mà không gây áp lực, không trách móc và không kèm theo những thông điệp ngầm. Giờ thì bạn có thể để cho anh ấy toàn quyền quyết định. Đó là một phương diện của cuộc sống và bạn giao phó nó cho anh ấy. Nhờ vậy, bạn có thể thiết lập lại trật tự trong cách suy nghĩ và các mối quan hệ của mình.
... để thực tế có thể chuyển hóa
Nhà tâm lý học Byron Katie, người phát triển những phương pháp này, đã chỉ ra rằng khi người bạn đời tìm ra một cách mới để nhìn nhận mọi việc thì sự căng thẳng trong mối quan hệ của họ sẽ biến mất. Trong ví dụ của chúng ta, điều này có nghĩa là nếu một người bạn đời không chỉ trích nữa thì người kia cũng sẽ từ bỏ sự đấu tranh trong vô thức nhằm chống lại những lời trách móc, và anh ta sẽ muốn về nhà sớm hơn.
Tất cả những điều này cũng có thể được áp dụng khi nuôi dạy trẻ con. Các bậc phụ huynh và thầy cô giáo thường áp đặt và chỉ trích chính những điểm yếu của con trẻ. Lời khuyên của Katie là chúng ta hãy nghĩ về tuổi thơ của mình và tự vấn xem liệu có điều gì đã thay đổi nhờ vào những lời phán xét của người khác hay không (“Con nên chăm chỉ hơn”). Có lẽ là không. Đứa trẻ hiếm khi chịu ảnh hưởng bởi những người phán xét mà chỉ chịu ảnh hưởng bởi những người biết lắng nghe và tin tưởng nó. Hãy trở thành một người như thế.
Cách để lựa chọn dễ dàng hơn
Tôi có nên nhận công việc mới? Tôi có nên bắt đầu kinh doanh ngay bây giờ? Tôi có nên tiếp tục với người bạn đời của mình? Việc đưa ra những quyết định quan trọng có thể khiến bạn khó chịu, nhưng có một vài quy tắc giúp điều đó dễ dàng hơn:
Tạo ra các lựa chọn... thay vì những giới hạn. Đừng để sau này bạn phải kể chuyện quá khứ của mình một cách bị động (“Lúc đó, tình thế bắt buộc...”, “Họ ra lệnh cho tôi...”).
Hãy nghi ngờ những câu bắt đầu bằng hai từ “Tôi phải” và tạo ra quyết định bằng công thức “Tôi muốn...”. Ví dụ: “Tôi muốn học ngành tiếng Đức ở thành phố Bonn” và “Tôi muốn chuyển đến Anh cùng Hans”. Bạn thấy mình có thể nói ra câu nào một cách nhẹ nhàng hơn?
Lời khuyên:
Bạn hãy vui vì mình có nhiều lựa chọn. Đừng coi quyết định là gánh nặng mà là một nhiệm vụ quan trọng, là dịp may. Một cuộc sống tự do sẽ có cảnh quan đầy màu sắc và rất nhiều ngã ba đường; ngược lại, cuộc sống không tự do sẽ là một đường hầm không lối rẽ.
Đừng đưa ra quyết định một mình. Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn với người khác và lắng nghe chia sẻ của những người xung quanh. Tuy vậy, hãy nhớ đừng bao giờ giao trách nhiệm quyết định của bạn cho người khác. Bạn nên tránh dùng câu “Tôi phải tự làm điều này một mình” như một cái cớ để không cho bất cứ ai biết kế hoạch của mình. Ngay cả với những “quyết định bí mật” riêng tư, bạn cũng cần ít nhất một người bạn tâm giao để thảo luận mọi thứ một cách cởi mở.
Lời khuyên:
Quan trọng nhất, bạn hãy để người bạn đời của mình cùng tham gia. Vợ hoặc chồng bạn sẽ là người chịu ảnh hưởng chính từ bất cứ quyết định nào của bạn, kể cả khi hai bạn đã ly thân. Hãy đi đến một sự đồng thuận. Mọi điều kiện khác đều được xếp sau, bao gồm cả tài chính. Con bạn cũng có thể đưa ra ý kiến về những chuyện quan trọng có khả năng ảnh hưởng đến cả gia đình, nhưng cha mẹ chúng sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng.
Ví dụ: Một người chồng muốn thay đổi công việc. Vợ anh ấy ủng hộ vì cô nhận thấy chồng mình không hài lòng với cuộc sống. Tuy nhiên, anh ấy lại chọn làm tiếp công việc cũ vì các con không muốn chuyển nhà, và anh tôn trọng mong muốn đó. Theo nguyên tắc, nội tâm anh ấy sẽ càng ngày càng bất mãn hơn và anh có nguy cơ sinh bệnh.
Đến tham quan trực tiếp. Một mẹo hữu ích đã được chứng minh qua nhiều phép thử: Nếu phải chọn giữa các địa điểm, bạn nên tự mình đến tham quan và đặt câu hỏi tại mỗi địa điểm đó. Đừng bao giờ dựa vào các báo cáo gián tiếp. Ví dụ: Nếu bạn đang cân nhắc việc chuyển đến một thành phố khác, hãy đến thăm thành phố đó, đến những địa điểm mà bạn sẽ sinh hoạt nếu bạn thật sự chuyển đến: nơi làm việc, khu dân cư, khu vực xung quanh.
Lời khuyên:
Hãy chú ý đến tất cả những điều nhỏ nhặt như một thám tử, bởi không có chi tiết nào là không quan trọng cả. Chúng thường là những dấu hiệu đáng giá giúp tiềm thức của bạn biết nên quyết định ra sao (mà thông thường, tiềm thức của bạn đã quyết định từ lâu). Ví dụ: Bạn đang xem xét có nên thuê một căn nhà nọ hay không. Khi bạn đang ngắm ngôi nhà từ bên ngoài, một phụ nữ lớn tuổi đến nói chuyện với bạn một cách thân thiện và bạn thấy một con sóc (con vật yêu thích của bạn) đang chơi trong vườn. Những điều này làm cho bạn cảm thấy vui vẻ và tạo động lực cho bạn quyết định thuê căn nhà đó.
Hãy nhìn về tương lai. Hãy coi quyết định như một ngã ba đường, và tưởng tượng mình đang đi thử một đoạn qua từng ngã rẽ ở ngã ba đó - bỏ qua mọi cân nhắc về mức độ tiện lợi hay về cảm xúc của mình, chỉ tin vào hình ảnh bạn thấy trong đầu. Tâm trí bạn có thể tưởng tượng ra hình ảnh trên lối đi nào dễ dàng hơn không?
Lời khuyên:
Hãy tránh những áp lực về thời gian và thói trì hoãn. Nếu có thể, bạn hãy đưa ra giới hạn thời gian rõ ràng để suy nghĩ về một quyết định. Điều này có ích cho bạn, bởi vì bạn sẽ không bao giờ có thể thu thập tất cả các dữ kiện cần thiết để đưa ra một quyết định không có bất kỳ lỗ hổng nào.
Quyết định khác với số phận. Hãy hiểu rõ rằng bạn có thể đưa ra quyết định, nhưng không thể kiểm soát mọi thứ. Ngay cả trong những tính toán chính xác nhất cũng còn yếu tố may mắn hoặc tình cờ đáng kể. Bạn nên nói rõ điều này thật sớm và rõ ràng với những người có thể bị ảnh hưởng bởi quyết định của bạn. Ví dụ: Bạn đã quyết định bắt đầu một công việc mới và chuyển đi cùng gia đình. Sau sáu tháng, công ty mới của bạn phá sản. Trong tình huống này, không thể nói “vì bạn thay đổi công việc nên bạn mới thất nghiệp”, bởi vì bạn không thể tính toán được điều đó.
Phương pháp loại bỏ sự tức giận và những lời khuyên giúp quyết định dễ dàng hơn có thể được áp dụng cho tất cả các mối quan hệ trong vòng tròn bạn bè và người quen của bạn, bao gồm cả người bạn đời - chúng tôi dành hẳn một chương và một tầng trong kim tự tháp cuộc đời cho mối quan hệ quan trọng nhất này.
