Hành Trình Đơn Giản Hóa
Đơn giản hóa có ý nghĩa thế nào với bạn?
Khi nghe cụm từ “đơn giản hóa”, bạn nghĩ đến điều gì? Đối với nhiều người, thuật ngữ này hiển nhiên mang tính tích cực. Khi nghe “đơn giản hóa”, họ gật đầu mỉm cười và tỏ vẻ hiểu rất rõ. Năm 2001, thời điểm quyển sách này ra mắt lần đầu tiên, người ta hay phàn nàn rằng bản hướng dẫn sử dụng điện thoại di động quá dài dòng. Năm 2008, khi quyển sách được chỉnh lý, chúng tôi đã lấy các cơ chế không thể lường trước được của nền kinh tế toàn cầu làm ví dụ cho sự phức tạp, vì những cơ chế đó đã khiến nhiều người mất tiền trên sàn chứng khoán. Năm 2016, hầu hết mọi người đều nghĩ về khủng bố và nỗi thống khổ của người tị nạn. Chúng tôi không biết vài năm tới sẽ ra sao, nhưng chúng tôi nghĩ thế giới này sẽ không thể bớt phức tạp được.
Trong tương lai, người ta sẽ tiếp tục chạy theo nhu cầu “nhiều hơn, nhiều hơn nữa” vốn luôn ngấm ngầm hiện diện trong cuộc sống con người. Bạn thường xuyên phải đối mặt với những cơ hội ngày càng tăng. Đối với nhiều người, nguồn cung dồi dào trong thị trường kinh tế không phải là sự mở rộng, mà là gánh nặng. Họ phải chịu đựng những đòi hỏi ngày càng tăng trong công việc, dưới sức ép của lời đe dọa được thể hiện rõ ràng hoặc ngầm hiểu: hoặc bạn tham chiến, hoặc bạn bị loại bỏ.
Khi nghe đến “đơn giản hóa”, một số người sẽ thắc mắc: “Vì sao tôi phải đơn giản hóa cuộc sống của mình?”. Với họ, “đơn giản hơn và hạnh phúc hơn” là chuyện mà họ phải cố gắng thêm vào cuộc đời mình. Đằng sau khái niệm “đơn giản hóa”, họ thấy một mệnh lệnh: “Bây giờ tôi còn phải học cách đơn giản hóa nữa!”.
Điều này làm tôi nhớ đến câu đùa của Herbert Hiesel, một diễn viên hài ở Nürnberg: “Vợ tôi nấu ăn rất ngon, hậu quả là bây giờ tôi phải thực hiện thêm chế độ ăn kiêng!”.
Trong quyển sách này, mặc dù bạn sẽ thấy nhiều kế hoạch và danh sách những việc cần làm, nhưng về bản chất, sự đơn giản hóa không phải là điều bạn phải làm mới có được. Sự đơn giản hóa trái ngược với sự đòi hỏi. Đơn giản hóa mang tính tích cực và là một khả năng mà bạn đã có từ lâu. Bản chất con người là một thực thể đơn giản. Nếu có dịp đến thăm những khu bảo tồn động vật hoang dã, hãy ngắm nhìn những họ hàng gần nhất của chúng ta - loài vượn người - bạn sẽ thấy được khả năng kỳ diệu của chúng trong việc trải qua hàng giờ liền nhởn nhơ, chơi đùa hoặc chẳng làm gì cả. Dạng cơ bản nhất của sự đơn giản chính là đơn thuần tồn tại mà thôi.
Đơn giản - một nhu cầu cơ bản của con người
Thật kỳ lạ là tất cả các hoạt động phức tạp, các phát minh và những đòi hỏi của chúng ta đều xuất phát từ nhu cầu cơ bản về sự đơn giản, tức là mong muốn sống thảnh thơi và không làm gì cả. Ai cũng muốn kiếm thêm tiền để được an toàn và sống thoải mái hơn trong tương lai. Chúng ta cố gắng xây một căn nhà đẹp với không gian thoáng đãng để bản thân có thể thảnh thơi ngả lưng trên chiếc ghế dựa trong vườn mà chẳng cần lo nghĩ điều gì. Chiếc máy rửa chén tân tiến được phát minh để chúng ta có thể dùng thời gian rửa chén cho những công việc khác dễ chịu hơn. Nhà nước ra đời khi con người muốn giải quyết các tranh chấp để có thể sống thanh thản và ý nghĩa hơn, thay vì phải lo lắng không ngừng về mối hiềm khích với người khác. Các quỹ bảo hiểm, những thiết bị gia đình, bộ máy hành chính và rất nhiều điều khác nữa được tạo ra nhằm giúp ta có được cuộc sống đơn giản và hạnh phúc hơn.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chúng ta đã dần quên đi những ý định tốt đẹp ấy. Giấc mơ về một khoản bảo hiểm xã hội kha khá đã trở thành một cuộc chiến về sự đóng góp giữa các thế hệ và các nhóm thu nhập. Mục tiêu xây nhà có thể biến thành trách nhiệm chiếm hết thời gian. Và hẳn là không ít người trong chúng ta từng gặp phải những công chức quan liêu luôn tìm cách gây khó dễ cho người dân - những người mà đáng ra họ phải phục vụ.
Nói tóm lại, khát vọng về sự đơn giản đã bị biến thành một quá trình gia tăng sự phức tạp.
Hành trình đơn giản hóa giúp ta đảo ngược điều này và quay lại với mục đích thật sự của cuộc sống. Mục đích đó chính là sự đơn giản có thể phản ánh quả ngọt của một cuộc sống trưởng thành và viên mãn. Nếu đang phải đối mặt với một giai đoạn rối rắm và phức tạp của đời mình, có thể bạn sẽ thấy mục tiêu này thật vô lý. Nhưng chính ở đỉnh điểm của sự phức tạp thì bạn mới khát khao một cuộc sống đơn giản hơn bao giờ hết.
Con đường đơn giản hóa đòi hỏi bạn phải tìm kiếm sự đơn giản đang tiềm ẩn trước mắt và bên trong bạn. Bạn chỉ có thể cảm nhận được sự đơn giản này khi đặt nó trên cái nền của sự phức tạp. Con đường đơn giản hóa sử dụng kinh nghiệm sống của bạn và những lỗi lầm mà bạn đã mắc phải. Đó không phải là món đồ được làm sẵn chờ bạn đến mua, mà là kết quả của sự hào hứng khi khởi đầu một hành trình mới. Đó là tấm huy quý giá mà bạn nhận được ở cuối chặng đường, dù như vậy không có nghĩa là hành trình của bạn đã hoàn tất.
Hành trình đơn giản hóa diễn ra từ ngoài vào trong. Nó bắt đầu từ bàn làm việc của bạn, trong nhà bạn và cách sắp xếp thời gian của bạn. Nó tiếp nối tới những mối quan hệ cá nhân của bạn, từ người bạn đời, con cái, bạn bè cho đến đồng nghiệp. Con đường này tiếp tục dẫn bạn đến với cơ thể mình, đến với sự thích nghi cả về thể chất lẫn tinh thần. Cuối cùng, hành trình này kết thúc trong suy nghĩ và cảm xúc của bạn.
Hãy chờ đón một hành trình thật hào hứng… và hãy bắt đầu con đường đơn giản hóa của bạn bằng một giấc mơ.
Giấc mơ đơn giản hóa: Đêm đầu tiên
Hãy tưởng tượng bạn mơ ai đó nắm lấy tay bạn và dẫn bạn ra khỏi phòng. Một màn sương màu xám xanh đang vây quanh bạn, và ở xa xa, bạn mơ hồ nhận thấy một ngày mới đang đến. Thật khó để nói rõ là bạn đang trôi bồng bềnh, đang đi hay đang bay về phương nào.
Nhưng rồi bạn thấy mình đã đến một vùng đất rất quen thuộc. Một tòa lâu đài hiện ra trước mắt bạn, tựa như một kim tự tháp. Và bạn biết đó chính là kim tự tháp của đời mình. Bạn chỉ có thể đoán độ cao của nó, bởi đỉnh kim tự tháp đã bị làn sương mù che khuất.
Mô hình kim tự tháp
Chúng ta có thể so sánh hành trình đơn giản hóa với một kim tự tháp. Con đường dẫn đến phần cốt lõi, đơn giản và tinh túy nhất của cuộc đời bạn phải đi qua tám tầng, tượng trưng cho tám lĩnh vực khác nhau của cuộc sống. Con đường lên đỉnh kim tự tháp tượng trưng cho con đường hướng vào nội tâm của bạn. Sẽ rất hiệu quả nếu bạn có ít nhất một bước đột phá ở mỗi tầng. Thứ tự của các tầng không quan trọng, và bạn có thể bắt đầu từ dưới chân, từ giữa kim tự tháp hoặc bất kỳ vị trí nào bạn thích.
Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của chúng tôi, nhu cầu đơn giản hóa thường bắt đầu ở mức thấp nhất: sự hỗn loạn trên bàn làm việc và trong căn hộ của bạn. Đó là lý do tại sao tám cấp độ đơn giản hóa mà chúng tôi đề cập bên dưới được bắt đầu với một chủ đề rất thực tế: dọn dẹp.
Tầng 1: Đồ đạc
Khi nói đến “đồ đạc”, ý của chúng tôi là tất cả các vật dụng thuộc về bạn. Theo một thống kê từ năm 2000, mỗi gia đình ở Tây Âu có trung bình khoảng 10.000 món đồ. Trong khi đó, con số mà Regina Lark, chuyên gia người Mỹ về lĩnh vực dọn dẹp, đưa ra là khoảng 300.000 món. Vấn đề ở đây là cách đếm - nếu bạn đếm từng cái ghim giấy và từng chiếc móng tay giả thì sẽ rất nhiều. Nhưng dù sao đi nữa, bạn cũng nên bắt đầu dọn dẹp từ chiếc bàn làm việc của mình để có được cảm giác tuyệt vời khi làm chủ được mớ hồ sơ sổ sách, thay vì để chúng làm chủ bạn. Sau đó, hãy tiếp tục với các ngăn tủ, các phòng trong nhà, ga-ra và chiếc ô-tô của bạn - và hãy nghiêm túc dọn dẹp đồ dùng cho công việc như dọn dẹp đồ dùng cá nhân vậy.
Tầng 2: Tiền bạc
Tiền bạc là một vấn đề khó nắm bắt. Việc “đơn giản hóa” tiền bạc thường khó hơn nhiều so với việc dọn dẹp đống đồ lộn xộn trong căn hộ, bởi vì chúng ta không chỉ nói tới tiền mặt hay số dư trong tài khoản mà còn tính cả các khoản nợ và khoản cho vay - và trên hết là cách bạn chi tiêu. Thật là một lĩnh vực hấp dẫn để đơn giản hóa!
Tầng 3: Thời gian
Thực tế rất đơn giản: ai cũng có hai mươi bốn giờ mỗi ngày. Vấn đề là chúng ta thật sự sử dụng được bao nhiêu thời gian. Vợ/chồng, sếp, đồng nghiệp, khách hàng, người thân… tất cả đều có thể chiếm hết thời gian của bạn. Chưa hết, bạn còn có những thói quen hằng ngày, trách nhiệm, sở thích và có lẽ là một đam mê bí mật nào đó khiến bạn phải đầu tư thời gian để theo đuổi. Nhưng bạn có thể tìm đâu ra thời gian dành cho bản thân, để suy ngẫm và để không làm gì cả? Một lần nữa, bạn hãy tạo ra trật tự và sự đơn giản cho thời gian của mình. Khi làm như vậy, bạn đã tiến thêm một bước đến gần cốt lõi của quá trình đơn giản hóa hơn.
Tầng 4: Sức khỏe
Cơ thể bạn chính là tài sản riêng tư nhất của bạn. Thông thường, chúng ta chỉ quan tâm đến cơ thể khi nó không hoạt động bình thường. Khi bị bệnh, ta có khuynh hướng bỏ qua mọi mối bận tâm khác trong cuộc sống. Hành trình đơn giản hóa sẽ mang đến cho bạn những phương pháp để tránh tình trạng bỏ bê cơ thể, thay vào đó là biết cách bảo vệ sức khỏe lâu dài. Nó sẽ giúp bạn đạt được sự hài hòa giữa tâm trí và thể chất. Không chỉ vậy, việc này cũng có ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục của bạn.
Tầng 5: Các mối quan hệ
Mạng lưới xã hội xung quanh bạn có thể là nguyên nhân khiến cuộc sống của bạn trở nên phức tạp, và những toan tính, tranh cãi, bắt nạt, đố kỵ là những hậu quả tai hại đi kèm. Thậm chí những mối quan hệ thoải mái hoặc mang tính xã giao cũng có thể trở nên phức tạp, nhất là khi bạn để bản thân bị chúng chi phối, khi bạn hy sinh nhu cầu của mình để làm hài lòng người khác. Sự đơn giản hóa sẽ giúp bạn làm chủ các mối quan hệ của mình. Nó sẽ giải phóng bạn, để bạn có được những mối quan hệ hữu ích và có động lực hướng tới tương lai. Nó xoa dịu mối quan hệ giữa bạn với cha mẹ hoặc các thành viên khác trong gia đình.
Tầng 6: Bạn đời
Chúng ta trao cho tình yêu thương một vai trò rất to lớn bởi niềm tin rằng chúng ta có thể đến gần nhất với cốt lõi của bản thân thông qua mối quan hệ với những người quan trọng trong cuộc sống của mình. Từ “bạn đời” được dùng ở đây theo nghĩa hiện trên mặt chữ - một người “bạn” đồng hành với bạn trên đường đời, không nhất thiết phải là vợ, là chồng hay người yêu. Với những người theo đạo, người bạn đồng hành đó của họ có thể là Chúa. Với người độc thân, đó có thể là họ hàng, bạn bè hoặc một người quan trọng nào đó. Hành trình đơn giản hóa sẽ giúp bạn bỏ đi niềm tin vô căn cứ rằng thành công trong sự nghiệp phải được đánh đổi bằng hạnh phúc gia đình hoặc các mối quan hệ quý giá của bạn.
Tầng 7: Bản thân
Tầng 7 của kim tự tháp đơn giản hóa là một căn phòng rất độc đáo. Ngay lối vào chính là mục tiêu của cuộc đời bạn, quan điểm riêng của bạn về sự viên mãn, hạnh phúc cũng như mục đích sống của bạn. Khi đi đến cuối chặng đường, bạn sẽ thấy căn phòng ấy tràn ngập sự đơn giản tuyệt đối. Điều đáng nói là căn phòng không hề trống rỗng mà được lấp đầy bằng những nét tính cách riêng của bạn. Khi ở trong căn phòng này, bạn sẽ hiểu hơn về chính mình, và khi rời đi, bạn sẽ được trải nghiệm một sự thay đổi tuyệt vời.
Tầng 8: Đời sống tâm linh
Chủ đề của tầng này là tinh thần, tôn giáo, tâm linh. Bạn hãy tưởng tượng đỉnh kim tự tháp cuộc đời của bạn có một khoảng mở mà từ đó, tòa kim tự tháp được truyền năng lượng và cấu trúc của nó được thiết lập. Tầng 8 không chỉ là một tầng riêng lẻ mà nó đại diện cho toàn bộ các tầng. Cũng như bảy tầng hữu hình kia, khía cạnh tâm linh/tôn giáo trong cuộc sống của bạn cũng có khả năng thay đổi và phát triển.
Tính đơn giản hóa của sự buông bỏ
Mọi ý tưởng đơn giản hóa mà chúng tôi sắp trình bày cho bạn đều dựa trên một nguyên tắc đơn giản: giảm thì tốt hơn tăng. Bạn có thể “giảm” khi bạn biến vòng xoắn phức tạp của mình thành đơn giản. Trong tiếng Đức có một cách chơi chữ khá thú vị: Tiền tố ent- mang nghĩa bớt đi, thoát ly, thay đổi trạng thái. Những từ “nhân đôi”, “bày bừa”, “căng thẳng”, “tăng tốc” khi thay đổi tiền tố thành ent- sẽ mang nghĩa ngược lại, tức là “chia đôi”, “dọn dẹp”, “thư giãn”, “giảm tốc”. Càng tích hợp nhiều từ mang tiền tố ent- trong cuộc sống hằng ngày, bạn sẽ càng nhận thấy mình đến gần hơn với trọng tâm của sự đơn giản hóa.